سوره انعام — آیه 43

معانی کلمات:

• بأسنا: عذاب و مجازات ما.
• تضرّعوا: زاری و فروتنی کنند، با خشوع و التماس به درگاه خدا روی آورند.
• قست: سخت و سنگین شد (از نرمی و پذیرش حق بازماند).
• زیّن: نیکو و زیبا جلوه داد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، امتهای پیشین را مورد سرزنش قرار میدهد که چرا هنگام نزول عذاب و بلای الهی، زاری و تضرّع نکردند و به درگاه او روی نیاوردند تا بلا از آنان دفع شود؟ اما آنان چنین نکردند؛ بلکه دلهایشان سخت و سنگین شد و هیچ پند و عبرتی از عذاب نگرفتند. شیطان نیز اعمال زشت و گناهانشان را در نظرشان زیبا جلوه داد، به گونهای که کفر و معاصی را نیکو پنداشتند و بر همان راه باطل خود ادامه دادند و از آن دست برنداشتند. بنابراین، عذاب الهی بر آنان واجب و حتمی شد.

فواید و پیامهای آیه:

• اهمیت تضرّع و دعا در سختیها: انسان در برابر قدرت الهی باید فروتن باشد و در سختیها به درگاه خدا زاری کند؛ این نشانه ایمان و بندگی است.
• خطر قساوت قلب: سخت شدن دل، مانع بزرگ پذیرش حق و پندپذیری است؛ مؤمن باید همواره دل خود را با یاد خدا نرم نگه دارد.
• نقش شیطان در فریب انسان: شیطان همواره در تلاش است که اعمال زشت را زیبا جلوه دهد؛ پس باید از او برحذر بود و به خدا پناه برد.
• عبرت از سرنوشت پیشینیان: داستان امتهای پیشین برای ما درس است که اگر در برابر عذاب الهی بیدار نشویم و توبه نکنیم، سرنوشتی جز نابودی نخواهیم داشت.
• رحمت الهی در انتظار توبهکنندگان: اگر آنان هنگام نزول بلا تضرّع میکردند، خداوند رحمت خود را شامل حالشان میساخت؛ این نشان میدهد که درِ توبه و رحمت الهی تا لحظه نزول عذاب باز است.