انعام سۈرىسى — ئايەت 5

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• كەززەبۇ (كَذَّبُوا): ئىنكار قىلدى، يالغانغا چىقاردى.
• ھەق (الْحَقّ): ھەقىقەت، راستلىق؛ بۇ يەردە قۇرئان كەرىم ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن ۋەھىي مەنىسىدە.
• ئەنبائى (أَنبَاء): «نەبەئ» سۆزىنىڭ كۆپلۈكى، خەۋەرلەر، ئاقىۋەتلەر مەنىسىدە.
• يەستەھزىئۇن (يَسْتَهْزِئُونَ): مەسخىرە قىلاتتى، كۈلۈپ ئىستىھزا قىلاتتى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

بۇ ئايەت مەككە مۇشرىكلىرىنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ۋە ئۇ كەلتۈرگەن قۇرئانغا بولغان مۇناسىۋىتىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن ھەقىقەتنى — يەنى قۇرئان كەرىمنى ۋە ئىسلام دىنىنى — ئىنكار قىلىپ، يالغانغا چىقاردى. ئۇلار بۇنى پەقەت ئىنكار قىلىش بىلەنلا قالماي، بەلكى ئۇنىڭغا مەسخىرە قىلىپ، كۈلۈپ ئىستىھزا قىلدى. ئۇلار بۇنداق قىلىشتا ئاللاھ تائالانى ھەقىقىي تونۇمىغانلىقى ۋە ئاللاھنىڭ ئۇلارغا بەرگەن مۆھلىتىگە ئالدانغانلىقى سەۋەبىدىن شۇنداق قىلدى.

ئاللاھ تائالا ئۇلارغا شۇنى بىلدۈرىدۇكى، ئۇلار مەسخىرە قىلغان ھەقىقەتنىڭ راستلىقىنى ۋە ئۇنىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى پات يېقىندا ئۆزلىرى كۆرىدۇ. ئۇلار مەسخىرە قىلغان ئەزاب ۋە جازانىڭ خەۋەرلىرى ئۇلارغا كېلىدۇ، ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ قىلغان ئىنكارى ۋە مەسخىرىسىنىڭ ئاقىۋىتىنى بىلىدۇ. قىيامەت كۈنى ئۇلار ئەزابنى كۆرگەندە، مەسخىرە قىلغان نەرسىنىڭ ھەقىقەتەن ھەق ئىكەنلىكىنى ئېنىق چۈشىنىدۇ، ئەمما ئۇ چاغدا پۇشايمان قىلىش ئۇلارغا پايدا بەرمەيدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھ تائالا ھەر قانداق ئىنكار ۋە مەسخىرىگە قارىماي، ھەقىقەتنى ئاشكارىلاپ، ئۆز پەيغەمبىرىنى قوللايدۇ.
• ئىنكار قىلغۇچىلار ۋە مەسخىرە قىلغۇچىلارغا بېرىلگەن مۆھلەت ئۇلارنىڭ ئاقىۋىتىنى ئۆزگەرتەلمەيدۇ؛ ئۇلار پات يېقىندا ئەمەلىي ئاقىۋەتنى كۆرىدۇ.
• قۇرئان كەرىم ھەقىقەتتۇر، ئۇنىڭغا ئىشەنگەن ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلغان كىشىلەر دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە نىجات تاپىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىنسانلارنى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشقا، ئىنكار ۋە مەسخىرىدىن يىراق تۇرۇشقا چاقىرىدۇ؛ بۇ ئىنساننىڭ ئۆزى ئۈچۈن قىلغان ياخشىلىقىدۇر.
• ئاللاھ تائالا ئادىل ۋە ھەكىم بولۇپ، ھەر بىر ئىنساننىڭ قىلغان ئەمەلىگە قاراپ جازا-مۇكاپات بېرىدۇ؛ شۇڭا ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىش ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىش ھەر بىر ئىنسان ئۈچۈن ئەڭ ياخشى تاللاشدۇر.