سوره قلم — آیه 14

معانی کلمات:

• ذَا مَالٍ وَبَنِينَ: داراى ثروت و فرزندان بسیار.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه در ادامه توصیف کسانى است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) از اطاعت و پیروى از آنان نهى شده است. خداوند متعال مى‌فرماید: و از کسى اطاعت مکن که به خاطر داشتن مال و فرزندان، طغیان و سرکشى کرده و از پذیرش حق سرباز مى‌زند. او گمان مى‌کند که این نعمت‌هاى دنیوى نشانه برترى اوست و به همین دلیل در برابر آیات الهى تکبّر مى‌ورزد و آنها را دروغ و افسانه‌هاى پیشینیان مى‌خواند. این آیه هر چند در مورد برخى مشرکان مانند ولید بن مغیره نازل شده است، اما هشدارى است براى همه مسلمانان تا مبادا به سبب مال و فرزندان، گرفتار غرور و تکبّر شوند و از راه حق منحرف گردند.

فواید و پیام‌هاى آیه:

1. مال و فرزند، وسیله آزمایش است، نه نشانه برترى: داشتن ثروت و اولاد نباید موجب غرور و سرکشى شود؛ بلکه اینها امانت‌هاى الهى هستند که باید در راه رضایت او به کار روند.
2. خطر تکبّر در برابر حق: بزرگ‌ترین آفت نعمت‌ها، تکبّر و خودبرتربینى است که انسان را از پذیرش حقیقت بازمى‌دارد و او را به سوى انکار آیات الهى سوق مى‌دهد.
3. هشدار به مؤمنان: این آیه به مسلمانان مى‌آموزد که هرگز به نعمت‌هاى دنیوى مغرور نشوند و در برابر حق، فروتن و تسلیم باشند؛ زیرا غرور، انسان را از صراط مستقیم دور مى‌کند.
4. ارزش حقیقى نزد خداوند: در اسلام، کرامت انسان به تقوا و ایمان اوست، نه به ثروت و فرزندان. بنابراین مؤمن باید همواره شکرگزار نعمت‌هاى الهى باشد و از آنها در مسیر بندگى و خدمت به خلق استفاده کند.