Аль-Калам сүресі — Аят 14

1. Сөздердің мағынасы:

• أَن كَانَ — «ол болғандықтан», «оның болуы себепті» деген мағынада.
• ذَا مَالٍ — «мәлі бар», «дүние-мүлкі мол» дегенді білдіреді.
• وَبَنِينَ — «ұлдар», «перзенттер» деген сөз.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Алла Тағаланың алдыңғы аяттарда айтылған кейіпкердің мінезін сипаттауының жалғасы. Ол адам көп ант ішетін, өтірікші, адамдарды жазғыратын, сөз тасушы, сараң, жамандыққа құмар, шектен шыққан, күнәһар әрі қатыгез болатын. Осындай жиіркенішті қасиеттерінің қатарында оның байлығы мен ұлдарының көптігі де аталады. Яғни, ол өзінің дүние-мүлкі мен перзенттерінің молдығына масаттанып, тәкаппарлық танытты. Сол байлығы мен балаларының арқасында өзін бәрінен жоғары санап, Аллаға және Оның Елшісіне (с.ғ.с.) иман келтіруден бас тартты. Оған Құран аяттары оқылған кезде, ол оларды өтірікке шығарып: «Бұл — бұрынғылардың ертегілері ғана» — деп мәнсіз сөздер айтты. Осы аяттар Мәдинадағы Уәлид ибн Муғира сияқты кейбір мүшріктер туралы түскенімен, ондағы ескерту барлық мұсылмандарға қатысты: мұсылман адам осындай жаман қасиеттерге ие адамдарға еліктемей, олардың жолынан аулақ болуы керек. Байлық пен перзенттің көптігі адамды Аллаға құлшылықтан алыстатпауы тиіс; керісінше, бұл — Алланың берген нығметі, ол үшін шүкір ету қажет.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Байлық пен бала-шағаның көптігі адамды тәкаппарлыққа итермелеп, иманнан алыстатпауы керек. Бұл — Алланың сынағы әрі нығметі.
• Дүние-мүлік пен перзент — Алланың берген сыйы; оларды иман мен игілік жолында пайдалану — нағыз бақыт.
• Ислам діні байлықты да, перзентті де жақсы көреді, бірақ оларды Алладан артық көрмеуді талап етеді.
• Құран — адамды тура жолға салатын, жүректі нұрландыратын кітап; оны оқып, ойланып, амал ету — әр мұсылманның парызы.
• Аллаға шүкір еткен адам байлығы мен балаларының арқасында одан әрі жақсылыққа ұмтылады, ал шүкірсіз адам тәкаппарлыққа бой алдырып, адасады.
• Ислам — теңдік пен әділеттілік діні; адам байлығына, тегіне, бала санына қарамай, тек тақуалығымен ардақты.