Аль-Калам сүрөсү — Аят 14

1. Аяттагы сөздөрдүн мааниси:

• أَن كَانَ — «ал ээ болгондуктан», «ал ээ болгону себептүү» деген мааниде.
• ذَا مَالٍ — «мүлк-дүйнө ээси», байлыгы бар адам.
• وَبَنِينَ — «жана уулдар», көп балдары бар дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Аллах Таала тарабынан пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) кайрылып, мындай адамдарга баш ийбөөнү эскертүү катары түшүрүлгөн. Ал адам — көп ант ичүүчү, жалганчы, адамдарды жамандап, алардын арасына сөз ташып, бузукулук салуучу, сараң, жакшылыкка тоскоол болуучу, чектен ашкан, көп күнөө кылган, каапырлыкта катуу, адепсиз жана насабы башкага таандык деп айыпталган жаман адам. Ал өзүнүн байлыгы жана көп балдары бар экендиги себептүү текеберленип, акыйкаттан баш тартты. Ага Курандын аяттары окулганда, аларды жалганга чыгарып: «Бул мурункулардын жомоктору жана уламыштары» — деп айтты. Бул аяттар Ваalid ибн Мугайра сыяктуу айрым мушриктер жөнүндө түшкөнү менен, мындай жаман сапаттарга ээ болгон адамдарга окшошуудан мусулмандарды эскертүү бар. Башкача айтканда, байлык жана балдар адамды акыйкаттан баш тартууга, текеберликке сүрөөгө себеп болбошу керек. Ал эми бул адам байлыгы менен балдарын акыйкаттан жүз бурууга шылтоо кылды.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Байлык жана балдар — Аллахтын берген жакшылыктары, бирок алар адамды текеберликке жана акыйкаттан баш тартууга алып барбашы керек.
• Дүйнөлүк байлык жана тукум-урук адамды Аллахка жакындаштыруучу каражат болушу зарыл, алар менен мактанып, башкаларды менсинбөө туура эмес.
• Куранды укканда аны жалганга чыгарбай, терең ойлонуп, акыйкатты кабыл алуу — ыймандуу адамдын белгиси.
• Ар кандай жаман сапаттардан алыс болуу, аларга окшошуудан сактануу — мусулмандын милдети.
• Аллах Таала адамдарды байлыгы же балдары менен эмес, такыбаалыгы жана жакшы адеби менен баалайт.
• Бул аят бизди байлыкка жана балдарга маани берүү менен бирге, аларды Аллахтын ыраазылыгы үчүн пайдаланууга чакырат.
• Курандын ар бир аятында акыйкатты издөө, текеберликтен алыс болуу жана жакшылыкка умтулуу — ыймандуу адамдын жолу.