سوره قلم — آیه 30

معانی کلمات:

• فَأَقْبَلَ: روی آوردند، به یکدیگر رو کردند.
• یَتَلَاوَمُونَ: یکدیگر را سرزنش و ملامت میکردند.

تفسیر آیه:

پس از آنکه آن باغداران به خطای خود پی بردند و دانستند که محروم شدنشان از میوههای باغ، نتیجهی تصمیم نادرستشان برای منع مسکینان بوده است، روی به یکدیگر آوردند و هر کدام دیگری را سرزنش میکرد. یکی میگفت: «چرا تو پیشنهاد من برای کمک به فقرا را نپذرفتی؟» و دیگری میگفت: «چرا تو مرا از این کار بازنداشتی؟» و هر یک تقصیر را به گردن دیگری میانداخت. این سرزنشهای متقابل، نشانهای از پشیمانی و بیداری وجدان آنان بود، اما پشیمانیای که پس از نابودی نعمت به سراغشان آمده بود و دیگر سودی برایشان نداشت.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان پس از خطا، نباید فقط به سرزنش دیگران بپردازد، بلکه باید نخست به اصلاح خود و بازگشت به سوی خدا همت گمارد.
• سرزنش متقابل، هرگز راهگشای مشکلات نیست؛ آنچه سودمند است، توبهی صادقانه و جبران خطاست.
• این داستان هشدار میدهد که بخل و خودخواهی، نعمتهای خداوند را از انسان میگیرد و پشیمانی پس از نابودی، سودی ندارد.
• مؤمن باید پیش از هر تصمیم، ارادهی خود را با مشیت الهی گره بزند و از خداوند توفیق بخواهد تا از عاقبت کارها در امان بماند.