Qələm surəsi — Ayə 36

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• مَا لَكُمْ — "Sizə nə olub?", "Necə olur ki...?" mənasında təəccüb və qınamanı bildirən bir ifadədir.
• كَيْفَ — "Necə?", "Hansı əsasla?" mənasında sual ədatıdır.
• تَحْكُمُونَ — "Hökm verirsiniz", "qərar çıxarırsınız" deməkdir.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə, haqqı inkar edənlərin verdiyi ədalətsiz və yanlış hökmü qınayır. Onlar Allahın itaətində olan möminləri, Allaha küfr edən kafirlərlə eyni tutmağa cəhd edirdilər. Guya ki, axirətdə hər iki qrup eyni aqibətə düşəcək. Uca Allah bu fikri rədd edərək buyurur: "Sizə nə olub, necə də ədalətsiz hökm verirsiniz?!" Bu, onların ağılsız və əyri mühakiməsini ifşa edən, onları heyrətə salan və bu cür yanlış qənaətdən çəkindirən bir xitabdır.

Allahın razı qaldığı saleh bəndələrlə, Ona qarşı çıxan kafirlər heç vaxt eyni ola bilməzlər. Bu, həm Allahın ədalətinin tələbidir, həm də ağıl və vicdanın qəbul etdiyi bir həqiqətdir. Ayə bizə öyrədir ki, hökm və mühakimə yalnız haqqa əsaslanmalıdır; insan öz istəyinə, təqlidə və ya qərəzə uyaraq ədalətsiz qərar verməməlidir.

Ey insan! Bir düşün: yaradanın verdiyi ağıl və vicdan səni doğruya yönəltməyə kifayət edir. Əgər səmimi qəlblə haqqı axtarsan, Qurani-Kərimin nuru sənə yol göstərər. Gəl, bu ayənin xəbərdarlığından dərs götürək; hər işimizdə ədalətli olmağa, haqqı tanımağa və Allaha təslim olmağa çalışaq. Unutma ki, ən gözəl hökm verən Allahdır və Onun hökmü ən ədalətlisidir.

3) Dəvət və nəsihət:

Bu ayə bizə xatırladır ki, insan öz ağlına və ya cəmiyyətin adətlərinə kor-koranə uyaraq deyil, Allahın göstərdiyi haqq yolla hərəkət etməlidir. Kim səmimi qəlblə doğru yolu axtarsa, Allah ona yol göstərər. Qurani-Kərim bizə rəhmət və hidayət kitabıdır; onun ayələrini düşünərək oxuyan şəxs öz həyatında ədaləti, mərhəməti və həqiqəti tapar. Gəlin bu ayədən ibrət götürək: verdiyimiz hər qərarda ədalətli olaq, haqqı üstün tutaq və Allaha təslim olan qəlblərlə yaşayaq.