Qalam surasi — Oyat 36

Kalimalarning ma'nolari:

• Mā lakum: Sizlarga nima bo'ldi? / Sizlarni nima bo'ldi?
• Kayfa taḥkumūn: Qanday hukm chiqaryapsizlar? / Qanday qaror qilmoqdasizlar?

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda mushriklarga nisbatan taajjub va tanbeh bilan murojaat qilmoqda: "Sizlarga nima bo'ldi? Qanday hukm chiqaryapsizlar?" Ya'ni, ey mushrifiklar, sizlar qanday adolatdan yiroq, qanday noto'g'ri va buzuq hukm chiqaryapsizlar?! Sizlar Allohga itoat qiluvchi mo'minlarni gunohkor va osiylarga tenglashtiryapsizlar. Holbuki, ularning oxiratdagi mavqei butunlay boshqacha bo'ladi: mo'minlar jannatga, kofirlar esa do'zaxga kiradilar. Bu hukmning fosiqligi shunchalik ravshanki, aqli raso bo'lgan har bir kishi buni darhol anglaydi. Alloh taolo bu oyatda ularning bu noto'g'ri qaroridan hayratda qolganini izhor qilib, ularni o'ylashga va adolatli hukm chiqarishga chorlamoqda.

Oyatdan olinadigan foydalar:

1. Adolat – Islomning asosiy tamoyili: Bu oyat musulmonlarga har qanday ishda, ayniqsa hukm chiqarishda adolatli bo'lishni o'rgatadi. Inson o'z qarorlarida haqdan adashmasligi kerak.
2. Mo'min va kofir barobar emas: Islom ta'limotiga ko'ra, Allohga itoat qiluvchi bandalar bilan Unga osiylik qiluvchilar hech qachon teng bo'la olmaydi. Bu e'tiqod musulmonning qalbida Allohga bo'lgan muhabbat va taqvoni mustahkamlaydi.
3. Aql-idrokni ishlatishga da'vat: Qur'on insonlarni o'ylashga, mulohaza qilishga va noto'g'ri hukmlardan qaytishga chorlaydi. Bu oyat har bir insonni o'z qarorlari ustida jiddiy o'ylashga undaydi.
4. Allohning adolati: Bu oyat orqali biz Alloh taoloning bandalari orasida mutlaq adolat bilan hukm qilishini, har kimga qilgan amaliga yarasha mukofot yoki jazo berishini anglaymiz. Bu esa mo'minlarga umid bag'ishlaydi va ularni yaxshi amallarga undaydi.