سوره حاقه — آیه 10

معانی کلمات:

• عَصَوْا: نافرمانی کردند، سرپیچی نمودند.
• رَسُولَ رَبِّهِمْ: فرستادهٔ پروردگارشان (که برای هر امتی، پیامبر همان امت بود).
• أَخْذَةً: گرفتنی، عذابی که آنان را فروگرفت.
• رَّابِیَةً: افزونشونده و بسیار شدید؛ عذابی که از حد معمول فراتر رفته و بر شدت آن افزوده شده است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به سرنوشت اقوام طغیانگر پیشین اشاره میکند؛ اقوامی که پس از هشدارهای پیامبران خود، بر کفر و سرکشی اصرار ورزیدند. آنان نهتنها دعوت پیامبران را نپذیرفتند، بلکه با نافرمانی و تکذیب، راه عصیان را در پیش گرفتند. هر امتی که پیامبر خود را نافرمانی کرد و رسالت او را انکار نمود، خداوند او را به عذابی گرفت که در شدت و سختی بینظیر بود؛ عذابی که نه فقط برای هلاکت آنان کافی بود، بلکه فراتر از آن، آنان را با خواری و ذلت کامل نابود ساخت. این عذاب چنان بود که هیچ راه گریزی برای آنان باقی نگذاشت و نشانهای از قدرت قاهرهٔ الهی برای عبرت آیندگان شد.

فواید و پیامهای آیه:

• نافرمانی از فرستادگان خداوند، در حقیقت نافرمانی از خود خداوند است؛ زیرا پیامبران جز آنچه خداوند فرمان داده است، نمیگویند.
• سنت الهی بر این جاری است که هر قومی که پیامبر خود را تکذیب کند و بر عصیان اصرار ورزد، عذاب الهی او را فرو خواهد گرفت؛ بنابراین هیچکس نباید از مهلت الهی فریب بخورد.
• شدت عذاب الهی نشانهٔ عدالت اوست؛ زیرا کسانی که با وجود دریافت پیام روشن الهی، راه طغیان را برگزیدند، سزاوار کیفر سخت و افزون هستند.
• این آیه برای مؤمنان درس عبرت است که همواره از فرمان خدا و رسول او اطاعت کنند و از سرنوشت تلخ پیشینیان عبرت بگیرند تا مشمول عذاب الهی نشوند.
• رحمت الهی با عذاب او همراه است؛ زیرا عذاب اقوام طغیانگر، موجب پند گرفتن دیگران و حفظ جامعهٔ بشری از فساد و تباهی میشود.