سوره حاقه — آیه 38

معانی کلمات:

• فَلا: در اینجا برای ردّ و انکار گفتار مشرکان آمده است؛ یعنی چنین نیست که آنان می‌گویند.
• أُقْسِمُ: سوگند یاد می‌کنم.
• بِمَا تُبْصِرُونَ: به آنچه می‌بینید و مشاهده می‌کنید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه شریفه، پس از بیان حالات کافران و مجرمان در روز قیامت، برای تأکید بر عظمت قرآن و ردّ سخنان ناروای مشرکان که آن را شعر یا سجع کاهنان می‌پنداشتند، سوگند یاد می‌کند. می‌فرماید: نه چنین است که شما می‌گویید؛ من سوگند یاد می‌کنم به آنچه می‌بینید و از مخلوقات و پدیده‌های جهان مشاهده می‌کنید — مانند آسمان، زمین، خورشید، ماه، ستارگان، کوه‌ها، دریاها و تمام موجوداتی که با چشم خود آنها را درک می‌کنید — و همچنین به آنچه نمی‌بینید و از دیدگان شما پنهان است، مانند فرشتگان، جن، عرش، کرسی و حقایق غیبی. این سوگندها برای آن است که ثابت شود قرآن کریم، کلام خداوند است که توسط رسول بزرگوارش محمد (صلی الله علیه وسلم) نازل شده است و نه شعر شاعران و نه پیشگویی کاهنان؛ اما بیشتر مردم به دلیل کمی ایمان و عدم تفکر، این حقیقت را درک نمی‌کنند و اندکند کسانی که از آن پند می‌گیرند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. عظمت قرآن: این آیه نشان می‌دهد که قرآن کریم نه سخن بشر است و نه از روی هوی و هوس، بلکه کلامی است که خداوند به آن سوگند یاد کرده و آن را از هر گفتار دیگری برتر و والاتر قرار داده است. این امر ما را به تدبر و تأمل بیشتر در آیات آن دعوت می‌کند.
2. اهمیت مشاهده و تفکر در آفرینش: خداوند به آنچه می‌بینیم سوگند یاد کرده است تا ما را به مطالعه و اندیشه در شگفتی‌های جهان هستی ترغیب کند؛ زیرا هرچه بیشتر در آفرینش تأمل کنیم، به عظمت خالق پی می‌بریم و ایمانمان قوی‌تر می‌شود.
3. ردّ اتهامات ناروا: این آیه به ما می‌آموزد که در برابر سخنان ناروای مخالفان، با استدلال و منطق پاسخ دهیم و با اتکال به خداوند، حقانیت دین را ثابت کنیم.
4. ایمان به غیب: سوگند به آنچه نمی‌بینیم، یادآور این است که ایمان ما تنها به محسوسات محدود نیست؛ بلکه بخش مهمی از ایمان، باور به حقایق غیبی است که از دیدگان پنهان است و این نشانه‌ی عمق ایمان و تسلیم در برابر خداوند است.