Haqqə surəsi — Ayə 5

1) Bəzi sözlərin izahı:

• ثَمُود (Səmud): Saleh peyğəmbərin qövmünün adıdır. Onlar Hicr bölgəsində yaşayan, dağları yonub evlər düzəldən qüdrətli bir xalq idi.
• الطَّاغِيَة (ət-Tağiyə): Həddi aşan, şiddəti hər şeyi keçən böyük bir fəlakət — yəni elə dəhşətli bir qışqırıq (səyha) ki, hər hansı bir səsi geridə qoyub, həddini aşmışdı. Bəzi alimlər bunu onların həddi aşan küfr və təkəbbürünün özü kimi də izah ediblər.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah Öz qüdrətini və ədalətini göstərmək üçün keçmiş ümmətlərin aqibətindən xəbər verir. Səmud qövmü — Saleh peyğəmbərin (əleyhissəlam) təbliğ etdiyi, lakin ona iman gətirməyib küfr və inadkarlıqda davam edən bir xalq idi. Onlar qüvvətlərinə, sərvətlərinə və dağları oyub tikdikləri möhkəm evlərinə güvənirdilər. Lakin Allahın əzabı gəldiyi zaman nə mal-dövlət, nə də o möhkəm qalalar onları xilas edə bilmədi.

Allah onları "ət-Tağiyə" ilə — yəni həddi aşan, şiddəti təsəvvür edilə bilməyən dəhşətli bir qışqırıqla məhv etdi. Bu elə bir səs idi ki, hər hansı bir səsi geridə qoymuş, qəlbləri partladacaq, bədənləri cansız yerə sərəcək qədər qorxunc idi. Beləcə, yer üzündə təkəbbürlə gəzən, haqqa boyun əyməyən bir xalq bir anda külə döndü, geriyə yalnız xarabalıqları və ibrətli bir hekayə qaldı.

3) Bu ayədən götürüləcək ibrət və dəvət:

Ey insan! Bu ayə bizə xatırladır ki, güc, sərvət və texnologiya insanı Allahın əzabından qurtara bilməz. Səmud qövmü öz dövrünün ən qüdrətli, ən bacarıqlı xalqlarından biri idi — dağları yonub saraylar tikirdilər. Amma Rəbbinin əmri gəldikdə, bütün o qüdrət bir qışqırığın qarşısında əriyib yox oldu.

Bu, həm qorxu, həm də ümid mesajıdır: qorxu — çünki küfr və təkəbbürdə israr edənlərin aqibəti budur; ümid — çünki Allah hələ də tövbə qapısını açıq saxlayır. Kim ki, Saleh peyğəmbərin qövmü kimi inad etməz, kim ki, haqqa boyun əyər, o, bu dünyada da, axirətdə də nicat tapar.

Qurani-Kərim bizə keçmişlərin hekayələrini əyləncə üçün deyil, düşünüb dərs götürək deyə danışır. Gəlin bu ayəni oxuyarkən qəlbimizi yoxlayaq: biz də hər hansı bir sahədə haqqa qarşı təkəbbür göstəririkmi? Əgər belədirsə, bilin ki, Allahın əzabı yalnız keçmiş ümmətlərə aid deyil — O, hər zaman ədalətlidir və hər kəsə əməlinin qarşılığını verəcəkdir. Ən gözəl yol isə təkəbbürü buraxıb təvazökarlıqla Allaha sığınmaqdır.