Аль-Араф сүресі — Аят 164

1. Сөздердің мағынасы:

• أُمَّةٌ — топ, қауым, бір топ адамдар.
• تَعِظُونَ — насихат айтасыңдар, үгіттейсіңдер, ескертесіңдер.
• مُهْلِكُهُمْ — оларды жоятын, құртатын.
• مَعْذِرَةً — ақталу, кешірім тілеу, жауапкершіліктен арылу үшін алдын ала жасалған әрекет.
• يَتَّقُونَ — тақуалық етеді, Аллаһтан қорқып, тыйылған нәрселерден бойын аулақ ұстайды.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала Пайғамбарымызға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) өткен қауымдардың бір оқиғасын еске салып тұр. Яһудилердің ішіндегі бір топ адамдар дүйсенбі күні балық аулауға тыйым салынғанына қарамастан, айла-амал жасап, шектен шығып, күнә жасап жатқан еді. Сол кезде олардың арасындағы бір топ адам оларға насихат айтып, тыйым салынған істен тыюға тырысты. Ал енді бір топ адам насихат айтып жатқандарға: «Сендер Аллаһ жоятын немесе қатты азаппен азаптайтын қауымға неге насихат айтасыңдар? Олар бәрібір түзелмейді, насихаттың пайдасы жоқ қой», — деп сұрады. Сонда насихат айтушылар: «Біз оларға насихат айтып, жақсылыққа шақырып, жамандықтан тыю арқылы Раббымыздың алдында ақталамыз. Өйткені Аллаһ бізге амалдарды бұйырып, тыйым салған нәрселерден тыюды міндеттеді. Егер біз бұл міндетті орындамасақ, біз де жауапкершілікке тартыламыз. Сондай-ақ, мүмкін олар насихаттан әсер алып, тәубеге келіп, Аллаһтан қорқып, күнәларынан тыйылар», — деп жауап берді.

Бұл аяттан мынаны түсінеміз: насихат айту — әрбір мұсылманның міндеті. Тіпті насихат қабылданбайтындай көрінсе де, оны айтудан бас тартуға болмайды. Өйткені насихаттың нәтижесі Аллаһтың қолында. Біздің міндетіміз — жақсылыққа шақырып, жамандықтан тыю. Ал нәтижесін Аллаһ береді. Кім біледі, бәлкім бір адамның жүрегіне насихат әсер етіп, ол тәубеге келер.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Насихат айту — әр мұсылманның парызы. Адамдар қабылдамайтын болса да, біз жақсылыққа шақырып, жамандықтан тыюымыз керек. Бұл — Аллаһтың бізге жүктеген міндеті.
• Насихат айту арқылы Аллаһтың алдында ақталамыз. Егер біз міндетімізді орындасақ, нәтиже қандай болса да, Аллаһтың алдында жауапкершіліктен құтыламыз.
• Үмітті үзбеу керек. Қанша күнәһар болса да, адамның тәубеге келуі мүмкін. Аллаһтың рақымы шексіз. Сондықтан ешкімнен үміт үзбей, насихатты жалғастыру керек.
• Жақсылыққа шақыру — қоғамды түзетудің жолы. Егер қоғамда насихат айтушылар көп болса, жамандық азаяды, жақсылық көбейеді. Бұл — ислам қоғамының негізгі қасиеті.
• Аллаһтан қорқу — түзетудің бастауы. Аятта «мүмкін олар тақуалық етер» деп айтылған. Яғни насихаттың мақсаты — адамдардың Аллаһтан қорқып, күнәдан тыйылуы. Бұл — әрбір мұсылманның ұмтылатын мақсаты.

Осы аят арқылы Аллаһ бізге насихаттың маңыздылығын, оны жалғастырудың қажеттілігін және нәтижені Аллаһқа тапсыруды үйретеді. Ислам — жақсылыққа шақырып, жамандықтан тыю діні. Бұл дін адамды жақсылыққа жетелейді, қоғамды түзетеді және Аллаһтың разылығына жеткізеді.