A'rof surasi — Oyat 184

Kalimalarning ma'nolari:

• Jinna: Jin urish, aqlning zaiflashishi, jinnilik.
• Nazir: Ogohlantiruvchi, qo'rqituvchi.
• Mubin: Ochiq-oydin, aniq, ravshan.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ni yolg'onchiga chiqargan mushriklarga murojaat qilib, ularni o'ylashga, aql-idrok bilan fikr yuritishga chorlamoqda. Ularga: "Bu odam haqida o'ylab ko'rmadinglarmi? Uning ahvoli, xulqi, so'zlari, ishonchliligi sizga ma'lum emasmi?" degan savol berilmoqda.

Ular Payg'ambarimizni ko'rib, uning bilan birga yashab, uning aql-zakovatini, halolligini, ishonchliligini yaxshi bilishardi. U hech qachon jinnilik alomatlarini ko'rsatmagan edi. Uning so'zlari ham, xatti-harakatlari ham butunlay aql-idrokka, hikmatga asoslangan edi. Shuning uchun Alloh taolo ularning bu da'volarini rad etib: "Sizlarning hamrohingizda (Muhammad s.a.v.) hech qanday jinnilik yo'q", demoqda.

Keyin Alloh taolo Payg'ambarimizning asl vazifasini bayon qilib: "U faqatgina ochiq-oydin ogohlantiruvchidir", deydi. Ya'ni, u Allohning azobidan, oxiratdagi jazolardan qo'rqitib, odamlarni to'g'ri yo'lga chaqiruvchi, xalqni Allohning rahmatiga yetaklovchi payg'ambardir. Uning vazifasi jinnilik yoki sehrgarlik emas, balki insonlarni zulmatdan yorug'likka, kufrdan iymonga, halokatdan najotga chorlashdir.

Foydalar:

1. Inson har qanday masalada, ayniqsa din va e'tiqod masalalarida shoshilmasdan, o'ylab, tafakkur qilib, aql-idrokini ishga solib qaror qabul qilishi kerak. Tafakkur qilish - Allohning buyrug'i va insonning eng oliy fazilatlaridan biridir.
2. Payg'ambarimiz Muhammad (s.a.v.)ning hayoti, xulqi va da'vati uning haq ekanligiga eng katta dalildir. Uning o'nlab yillar davomidagi pokiza hayoti, halolligi, ishonchliligi va aql-zakovati hech qachon jinnilik bilan bog'liq bo'lmagan.
3. Payg'ambarlarning vazifasi odamlarni qo'rqitish va xushxabar berishdir. Ular o'zlaridan biror narsa keltirmaydilar, balki faqat Allohning vahiy qilgan narsasini yetkazadilar. Bu esa ularning da'vatiga ishonch hosil qilish uchun kifoya qiladi.
4. Islom dini aql va tafakkur dinidir. U insonlarni ko'r-ko'rona taqlid qilishga emas, balki o'ylab, tadqiq qilib, haqiqatni topishga chorlaydi. Bu esa islomning ulug'vorligini va uning har doim haqiqat bilan birga ekanligini ko'rsatadi.