Аль-Араф сүрөсү — Аят 66

1. Сөздөрдүн мааниси:

• الْمَلَأُ — коомдогу кадыр-барктуу, таасирдүү адамдар, аксакалдар, башчылар.
• سَفَاهَةٍ — акылсыздык, жеңил ойлуулук, ой жүгүртүүнүн начардыгы.
• لَنَظُنُّكَ — сени ойлойбуз, сени деп эсептейбиз, сени деп ишенебиз.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Худ пайгамбардын (алейхи салам) элинин ичинен Аллахка каапырлык кылган, чоң-чоң, кадырлуу адамдары ага кайрылып: «Оо, Худ! Биз сени анык акылсыздыкта, жеңил ойлуулукта деп көрүп турабыз. Сен бизди ата-бабаларыбыз сыйынып келген буттарды таштап, жалгыз Аллахка ибадат кылууга чакырып жатасың — бул биздин оюбузча акылга сыйбаган иш. Ошондой эле биз сени, өзүңдү Аллах тарабынан жиберилген пайгамбармын деп айтканыңда, жалганчылардан деп бекем ишенебиз», — дешти.

Башкача айтканда, алар Худ пайгамбардын чакырыгын акылга сыйбаган нерсе деп эсептеп, анын пайгамбарлык даражасын жалганга чыгарышты. Бирок чындыгында алар өздөрү адашууда, акыйкатты көрбөй, пайгамбарды жалганга айыптоо менен өздөрүнүн каапырлыгын жана текеберлигин дагы да бекемдешти.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят бизге акыйкатты четке каккан адамдар көбүнчө коомдун кадыр-барктуу, бийлик-таасири бар адамдарынан чыгарын көрсөтөт. Ошондуктан байлык, даража, бийлик адамды акыйкатка жакындаштырбайт, тескерисинче, текеберликке түртүп, адашууга алып келиши мүмкүн.
• Пайгамбарларга каршы чыккандар аларды «акылсыз», «жалганчы» деп айыптоо менен өздөрүнүн акыйкаттан канчалык алыс экенин билдиришет. Бул — ыймансыздардын ар дайым колдонгон ыкмасы.
• Аллахтын пайгамбарлары ар дайым сыноолорго, каршылыктарга, жалган айыптоолорго дуушар болгон. Бирок алар сабыр кылып, өз милдеттерин аткарууну улантышкан. Бул бизге кыйынчылыктарга карабай акыйкатты айтууну, сабырдуу болууну үйрөтөт.
• Аят адамдарды ой жүгүртүүгө, өз ишенимдерин текшерүүгө чакырат: биз ата-бабадан калган нерселерди эле эмес, акыйкатты издешибиз керек. Аллах жалгыз, Ага ибадат кылуу — акылга жана табиятка шайкеш келген туура жол.
• Ислам — акыйкат, тынчтык жана акыл-эс дини. Ал адамды бутпарастыктан, адашуудан чыгарып, жалгыз Аллахка багыттайт. Бул аят аркылуу Исламдын негизги чакырыгы — жалгыз Аллахка ибадат кылуу экенин жана ага каршы чыккандардын акыбети кандай болорун түшүнөбүз.