اعراف سۈرىسى — ئايەت 66

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

• الْمَلَأُ: قەۋمنىڭ چوڭلىرى، ئاقساقاللىرى ۋە ئەھمىيەتلىك كىشىلىرى.
• سَفَاهَةٍ: ئەقىلنىڭ كەملىكى، يېنىكلىك، بىلىمسىزلىك ۋە توغرا يولنى تۇتالماسلىق.
• لَنَظُنُّكَ: سېنى شەكسىز ئويلىشىمىز، پەرەز قىلىشىمىز.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ھۇد ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمىدىكى كۇفرىلىق قىلغان چوڭلار ۋە ئاقساقاللار ئۇنىڭغا قارىتا: «بىز سېنى ھەقىقەتەن ئەقىلسىزلىق ۋە يېنىكلىك ئىچىدە كۆرۈۋاتىمىز، سېنىڭ بىزنى بىر ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا ۋە بۇتلىرىمىزنى تاشلاشقا چاقىرىشىڭ سەۋەبىدىن سېنى ئەقلى كەم دەپ بىلىمىز. ھەمدە سېنى پەيغەمبەرلىك دەۋاسىدا ۋە بىزگە يەتكۈزگەن خەۋەرلىرىڭدە چوقۇم يالغانچىلاردىن دەپ ئويلىشىمىز» دېدى.

ئۇلارنىڭ بۇ سۆزلىرى ھەقىقەتكە ئاساسلانمىغان، بەلكى ئۆزلىرىنىڭ ھاۋايى-ھەۋەسلىرى ۋە ئاتا-بوۋىلىرىنىڭ يولىغا چىڭ ئېسىلىپ قېلىشىدىن كەلگەن. ئۇلار ھۇد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۇلارنى بىر ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشقا چاقىرىشىنى «ئەقىلسىزلىك» دەپ قارىدى، ھەلەنكى ھەقىقىي ئەقىلسىزلىك ئۇلارنىڭ ئۆزىدە ئىدى. چۈنكى ئۇلار يارىتىلغان بۇتларغا چوقۇنۇپ، ئۆزلىرىنى ياراتقان ۋە ھەممە نەرسىگە قادىر بولغان ئاللاھنى تاشلىۋەتكەن ئىدى. ئۇلار ھۇد ئەلەيھىسسالامنى يالغانچى دەپ ئەيىبلىدى، ئەمما ئۇلارنىڭ ئۆزلىرى ئاللاھقا قارىتا يالغان سۆزلەپ، پەيغەمبەرنى ئىنكار قىلىش بىلەن زىيانلىق يولغا كىرىپ قالغان ئىدى.

بۇ ئايەتتىن ئىبرەت شۇكى، ھەقىقەتنى ئىنكار قىلغۇچىلار ھەمىشە ئۆزلىرىنىڭ ناچار ئەمەلىيىتىنى يوشۇرۇش ئۈچۈن ھەقنى تەشۋىق قىلغۇچىلارنى ئەيىبلەشكە ئۇرۇنىدۇ. ئەمما ھەقىقەت ھەر قانداق ئەيىبلەشلەردىن ئۈستۈن تۇرىدۇ. ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرلىرىنى ھەر قانداق يالغانچىلىق ۋە ناچارلىقتىن پاك قىلغان، ئۇلارنىڭ دەۋىتى ھەقىقەت ۋە ھىدايەتتىن ئىبارەتتۇر. بىز مۇسۇلمان سۈپىتىدە پەيغەمبەرلەرنىڭ دەۋىتىگە ئىمان ئېيتىپ، ئۇلارنىڭ يولىنى تۇتۇشىمىز، ھەقىقەتنى ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ سۆزلىرىگە ئالدانماسلىقىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھەقىقەت يولىدا مۇستەھكەم قىلسۇن، بىزنى ئەقىلسىزلىق ۋە يالغانچىلىقتىن ساقلىسۇن.