Ma'orij surasi — Oyat 11

Kalimalarning ma'nolari:

• يُبَصَّرُونَهُمْ: Bir-birlarini ko'rsatiladilar, ya'ni qarindoshlar bir-birlarini ko'radilar va taniydilar.
• يَوَدُّ: Orzu qiladi, xohlaydi.
• الْمُجْرِمُ: Jinoyatchi, gunohkor, ya'ni mushrik va kofir.
• يَفْتَدِي: O'zini qutqarish evaziga to'lov berishni xohlaydi, o'rniga biror narsani berib qutulishni orzu qiladi.

Tafsir:

Qiyomat kunida barcha odamlar qabrlaridan tirilib, hisob maydoniga to'planishadi. O'sha dahshatli kunda yaqin qarindoshlar bir-birlarini ko'rishadi va taniydilar, lekin hech kim hech kimdan so'ramaydi, bir-birlariga yordam bera olmaydilar. Har bir inson faqat o'z qayg'usi bilan band bo'ladi. O'sha holatda jinoyatchi — kofir va mushrik bo'lgan odam, o'zini azobdan qutqarish uchun nimaiki bersa, shuni berishga tayyor bo'ladi. U hatto o'z farzandlarini, ya'ni eng aziz va yaqin insonlarini ham azob evaziga to'lov qilib berishni orzu qiladi. Chunki u Qiyomat kunidagi azobning dahshatini ko'rib, undan qutulish uchun hamma narsaga rozi bo'ladi. Bu uning o'sha kundagi qattiq qo'rquvi va umidsizligini ko'rsatadi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan biz quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Qiyomat kunining dahshati shunchalik ulug'ki, u yerda eng yaqin qarindoshlar ham bir-biriga foyda bera olmaydi. Shuning uchun bu dunyoda yaxshi amallar qilib, Allohning rahmatiga erishishga intilish kerak.
2. Gunoh va kufrning oqibati juda og'ir — insonni eng aziz narsalaridan ham voz kechishga majbur qiladigan holatga solib qo'yadi. Shu sababli gunohlardan saqlanish va tavba qilish lozim.
3. Bu oyat insonni o'z farzandlari va oilasiga nisbatan mehr-shafqatli bo'lishga, ularni yaxshi tarbiyalashga va to'g'ri yo'lga boshlashga undaydi. Chunki farzandlar ota-onaga dunyoda ham, oxiratda ham foyda keltiradigan bo'lishlari kerak.
4. Islom dini insonlarni o'zaro yordam, mehr-oqibat va ezgulikka chorlaydi. Qiyomat kunida faqat imon va solih amallargina najot keltiradi. Shuning uchun har bir musulmon o'z hayotini Qur'on va Sunnatga muvofiq o'tkazishga harakat qilishi zarur.