سوره معارج — آیه 11

معانی کلمات:

• یُبَصَّرُونَهُمْ: به یکدیگر نشان داده میشوند؛ یعنی هر کس خویشان خود را میبیند و آنها را میشناسد.
• یَوَدُّ: آرزو میکند، دوست میدارد.
• الْمُجْرِمُ: گناهکار، مشرک و مجرم.
• یَفْتَدِی: فدا کند، بلا را از خود دور کند و به جای خود چیزی یا کسی را سپر بلا سازد.

تفسیر آیه:

در آن روز هولناک قیامت، خداوند متعال خویشاوندان و نزدیکان را به یکدیگر نشان میدهد؛ به گونهای که هر کس پدر، مادر، فرزند، برادر و بستگان خود را به روشنی میبیند و آنها را کاملاً میشناسد. اما با این حال، به دلیل شدت هول و وحشت آن صحنه، هیچکس به فکر دیگری نیست و حتی از یکدیگر کمک نمیخواهند و سخنی نمیگویند. در آن هنگام، مجرم و گناهکاری که در دنیا به گناه و شرک آلوده شده بود، آرزو میکند که ای کاش میتوانست برای نجات خود از عذاب آن روز، فرزندانش را به جای خود فدا کند و آنها را سپر بلا قرار دهد تا خود از عذاب رهایی یابد. این آرزوی محال نشان میدهد که مجرم تا چه حد گرفتار عذاب و وحشت شده است؛ تا جایی که عزیزترین کسان خود را نیز حاضر است قربانی کند، اما این کار هیچ سودی برای او ندارد و عذاب الهی از او دفع نمیشود.

فواید و پیامهای آیه:

• شدت هول و وحشت روز قیامت به اندازهای است که حتی نزدیکترین خویشاوندان از یکدیگر میگریزند و هیچکس به فکر دیگری نیست؛ پس انسان باید در دنیا به فکر نجات خود از عذاب الهی باشد.
• محبت به فرزند و خانواده اگر در راه خدا و اطاعت از او نباشد، در آن روز هیچ ارزشی ندارد و انسان حتی حاضر است آنها را فدای خود کند؛ پس باید محبتهای دنیوی را در مسیر رضای الهی قرار دهیم.
• این آیه هشداری است برای همه که در دنیا از گناه دوری کنند و با ایمان و عمل صالح، خود را از چنین روز وحشتناکی نجات دهند، زیرا در آن روز هیچ فداکاری و عوضی پذیرفته نمیشود.
• رحمت و مغفرت خداوند در دنیا بینهایت است؛ پس چه نیکوست که انسان پیش از فرا رسیدن آن روز، با توبه و بازگشت به سوی خدا، خود را از چنین سرنوشت تلخی رهایی بخشد.