سوره مزمل — آیه 7

معانی کلمات:

• سَبْحًا: تصرّف و رفتوآمد، چرخش و گردش در کارها. اصل آن به معنای حرکت و رفتوآمد در آب (شنا کردن) است، و در اینجا کنایه از اشتغال و تلاش فراوان در امور روزانه است.
• طَوِیلًا: بسیار و گسترده، فرصت و مجال زیاد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبرش دلداری میدهد و میفرماید: ای پیامبر! تو در روز، کار و تلاش فراوان و تصرّف و رفتوآمد گستردهای در امور زندگی و رسالت خود داری؛ همانند شناگری که در آب به این سو و آن سو میرود. مشغلههای روزانهات آنقدر زیاد است که فرصت کافی برای عبادت و قرائت قرآن نداری. بنابراین، شب را برای عبادت و راز و نیاز با پروردگارت اختصاص بده، زیرا شب، زمان آرامش دل و خلوت با خداست و برای عبادت، مناسبتر از روز است. این آیه در ادامه فرمانِ قیام شبانه (تهجّد) آمده تا پیامبر بداند که عبادت شب، جبرانکننده اشتغالات روزانه است و او را برای انجام مأموریت سنگین رسالت توانمند میسازد.

فواید و پیامهای آیه:

1. اهمیت مدیریت زمان: انسان باید برای عبادت و ارتباط با خدا، بهترین زمان را انتخاب کند. شب، زمانی است که دل از مشغلههای دنیوی فارغتر است و عبادت در آن، اثر عمیقتری بر روح و جان میگذارد.
2. توازن بین کار و عبادت: اسلام نه ترک دنیا را میخواهد و نه غرق شدن در آن را؛ بلکه میآموزد که در روز برای تأمین معاش و خدمت به جامعه تلاش کن و در شب، برای تعالی روح و آرامش دل، به عبادت بپرداز.
3. لزوم برنامهریزی برای عبادت: همانگونه که برای کارهای روزانه برنامه داریم، باید برای عبادت نیز وقت مشخصی تعیین کنیم تا در میان مشغلههای زندگی، از یاد خدا غافل نشویم.
4. عبادت شب، مایه قوت قلب و آرامش: کسی که شب را به راز و نیاز با خدا بگذراند، روزش پربرکت و دلش مطمئن خواهد بود و خداوند او را در برابر سختیها یاری میکند.
5. دلداری به مؤمنان: این آیه به همه مؤمنان میآموزد که اگر در روز فرصت عبادت مستحبی ندارند، نگران نباشند؛ شب، فرصت طلایی برای جبران و تقرب به خداست.