سوره مدثر — آیه 50

معانی کلمات:

• حُمُر: جمع «حِمار» است.
• مُسْتَنْفِرَة: رمیده و گریزان، یا به شدت فراری‌داده‌شده.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه توصیف حال مشرکان و منکران قرآن، آنان را به الاغ‌های وحشی تشبیه می‌کند که به شدت رمیده و گریزانند. این تشبیه بیانگر آن است که آنان با شنیدن آیات قرآن و موعظه‌های آن، چنان از حق فرار می‌کنند و روی‌گردان می‌شوند که گویی گروهی الاغ وحشی‌اند که از برابر شیری درنده یا تیری که به سویشان پرتاب شده، با وحشت و اضطراب می‌گریزند. این رمیدگی و گریز، نه از روی تفکر و تدبر، بلکه از سر ترس و بی‌خردی و پیروی از هوای نفس است؛ زیرا آنان از شنیدن کلام هدایت‌بخشی که سعادت دنیا و آخرتشان را تضمین می‌کند، می‌گریزند، همان‌گونه که حیوان وحشی از چیزی که آن را خطرناک می‌پندارد، فرار می‌کند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. قرآن کریم، کتاب هدایت و رحمت است و روی‌گردانی از آن، نشانه‌ای از جهل و بی‌بصیرتی است؛ چرا که انسان عاقل از چیزی که مایه نجات و سعادت اوست، فرار نمی‌کند.
2. تشبیه قرآن به «موعظه» و «ذکر» در آیات پیشین، نشان می‌دهد که این کتاب برای بیداری دل‌ها و اصلاح جامعه نازل شده است؛ پس شایسته است مؤمنان با جان و دل به آن گوش فرا دهند و از آن پیروی کنند.
3. این آیه هشدار می‌دهد که فرار از حق، سرانجامی جز حسرت و عذاب ندارد؛ اما کسانی که با بصیرت به قرآن روی آورند، در امنیت و آرامش کامل خواهند بود و خداوند آنان را از تاریکی‌ها به سوی نور رهنمون می‌شود.