سوره مدثر — آیه 49

معانی کلمات:

• التَّذْکِرَةِ: پند و اندرز، قرآن کریم.
• مُعْرِضِینَ: رویگردانان، اعراضکنندگان.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه با لحنی استفهامآمیز و سرزنشگرانه میفرماید: این مشرکان را چه شده است که از قرآن و مواعظ و پندهای آن رویگردان شدهاند؟ چه چیزی باعث شده که از این کتاب هدایتگر که سراسر خیر و سعادت است، اعراض کنند و به آن پشت نمایند؟ این آیه در ادامه توصیف حال کافران است که با دیدن آیات الهی و شنیدن قرآن، نه تنها ایمان نمیآورند، بلکه با حالتی از نفرت و گریز، از آن دوری میگزینند. گویی آنان همچون خران وحشی هستند که از برابر شیری درنده میگریزند؛ با این تفاوت که این گریز آنان از حق و حقیقت است، نه از خطری واقعی. آنان از چیزی فرار میکنند که مایه نجات و رستگاری آنان است.

فواید و پیامهای آیه:

1. نشانهی فطرت سلیم، پذیرش حق است: انسانِ سالم از نظر فطرت، با شنیدن قرآن و پندهای الهی، نرمش و پذیرش نشان میدهد، نه اعراض و گریز.
2. اعراض از قرآن، نشانهی جهل و بیخردی است: کسی که از کتاب هدایت و رستگاری رویگردان شود، در حقیقت از خیر و سعادت خود فرار کرده است؛ همانند کسی که از داروی شفابخش خود گریزان باشد.
3. قرآن، مایهی تذکر و بیداری است: این کتاب آسمانی برای بیدار کردن دلهای غافل و یادآوری حقایق فراموششده نازل شده است؛ پس شایسته است که با جان و دل از آن استقبال کنیم.
4. سرزنش الهی، دعوتی به بازگشت است: این استفهام توبیخی، در حقیقت دری از رحمت است تا غافلان بیدار شوند و به سوی حق بازگردند.