Аль-Кияма сүрөсү — Аят 15

1. Сөздөрдүн мааниси:

• وَلَوْ — «эгерде... болсо да», «...ганына карабастан» деген мааниде.
• أَلْقَىٰ — «таштады», «ыргытты», «келтирди» дегенди билдирет. Бул жерде «келтирди», «алдыга койду» деген мааниде колдонулган.
• مَعَاذِيرَهُ — «مَعْذِرَة» сөзүнүн көптүк түрү, мааниси «шылтоолор», «актануулар», «кечирим суроолор». Башкача айтканда, адам өзүн актоо үчүн келтире турган ар кандай шылтоолор жана жүйөлөр.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят адамдын өзүнө каршы ачык-айкын далил боло турганын билдирет. Адам кылган иши же таштап койгон иши үчүн өзүнүн кылмышын, кемчилигин жакшы билет. Кыямат күнү ал өзүн актоо үчүн ар кандай шылтоолорду, жүйөлөрдү алып келсе да, алар ага эч кандай пайда бербейт. Ал өз денеси, колу-буту, тили жана башка мүчөлөрү менен өзүнө каршы күбө болот. Адам канчалык актанууга аракет кылбасын, анын иштери ачык-айкын болуп, эч нерсени жашыра албайт. Ал келтирген шылтоолору кабыл кылынбайт, анткени анын өзү эле өзүнө каршы эң чоң далил.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Өзүңдү актоого аракет кылба: Ар бир адам өз кылган иштери үчүн жоопкер. Кыямат күнү эч ким башканын күнөөсүн өзүнө алып же өз күнөөсүн башкага оодарып коё албайт.
• Чындыкты моюнга ал: Адам өз кемчиликтерин жана күнөөлөрүн моюнга алып, тообо кылуусу — бул ыймандуулуктун жана акылдуулуктун белгиси. Дүйнөдө тообо кылуу — куткаруунун жолу.
• Аллахтын адилеттигине ишен: Аллах Таала эч кимге зулумдук кылбайт. Ар бир адам өз ишине жараша сыйлык же жаза алат. Бул — Аллахтын адилеттигинин көрүнүшү.
• Кыямат күнүн эстен чыгарба: Кыямат күнүндө эч кимге жардам берүү мүмкүн эмес, эч ким шылтоо менен кутула албайт. Ошондуктан азыртан жакшы иштерди кылып, күнөөлөрдөн алыс болуу керек.
• Ислам — акыйкат дин: Ислам адамды чындыкка, адилеттикке жана жоопкерчиликке чакырат. Бул дин адамды өзүн алдабоого, чындыкты сүйүүгө үйрөтөт. Ошондуктан Исламды кабыл алып, анын окууларын карманган адам дүйнөдө да, акыретте да бактылуу болот.