Qiyoma surasi — Oyat 15

Kalimalarning ma'nolari:

• أَلْقَىٰ: tashladi, keltirdi, uzr sifatida o'rtaga tashladi.
• مَعَاذِيرَهُ: uning uzrlari, bahonalari, o'zini oqlash uchun keltiradigan dalillari.

Tafsir:

Qiyomat kuni inson o'z nafsiga qarshi guvohlik beruvchi bo'ladi. Uning qo'llari, oyoqlari, tili va hatto terisi qilgan amallari haqida guvohlik beradi. Agar inson o'z gunohlarini yashirish yoki oqlash uchun har qanday bahona va uzrlarni keltirsa ham, bu unga hech qanday foyda bermaydi. Chunki Alloh taolo uning barcha qilmishlarini biladi va uning o'z nafsiga qarshi guvohligi ham aniq bo'ladi. U qancha uzrlar to'qimasin, qancha bahonalar keltirmasin, bularning barchasi bekor ketadi va u qilgan amallariga yarasha jazolanishdan qutula olmaydi. Bu holatda uning uzrlari faqat o'ziga qarshi dalil bo'lib qoladi, chunki u o'z qilmishlarini yaxshi biladi va ularning noto'g'riligini ich-ichidan his qiladi.

Foydalar:

• Inson o'z nafsini alday olmaydi, chunki Alloh taolo uning ichidagi va tashqarisidagi barcha narsalarni biladi.
• Qiyomat kuni uzr va bahonalar emas, balki amallar va ularning to'g'riligi muhim bo'ladi.
• Bu dunyoda tavba qilib, gunohlardan qaytish — eng yaxshi yo'ldir. Qiyomat kunidagi uzrlardan ko'ra, bugungi kundagi tavba va to'g'ri amallar inson uchun foydaliroqdir.
• Inson o'z qilmishlariga nisbatan halol bo'lishi va o'zini oqlashga urinmasdan, xatolarini tan olishi kerak. Bu uning dunyoda ham, oxiratda ham yaxshi holatda bo'lishiga sabab bo'ladi.