Аль-Кияма сүрөсү — Аят 14

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• بَلِ (бал): «тескерисинче», «жок, андай эмес» деген маанидеги сөз. Мурунку айтылган ойду түзөтүү же күчөтүү үчүн келет.
• الْإِنسَانُ (аль-инсан): «адам», «адам баласы».
• عَلَىٰ نَفْسِهِ (ала нафсихи): «өзүнүн өзүнө каршы», «өзүнүн жеке өзүнө карата».
• بَصِيرَةٌ (басыра): «көрүүчү», «күбө», «далил». Бул жерде «адам өзүнө өзү күбө» деген мааниде колдонулган.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта адам баласынын кыямат күнүндө өзүнүн кылган иштеринен качып кутула албастыгын билдирет. Адам өзүнүн жасаган жакшылыктарына да, жамандыктарына да өзү күбө. Эгер ал күнөөлөрүн танып, кечирим сурап, шылтоо айткысы келсе да, анын өз дене мүчөлөрү, колу-буту, тили жана башка жаралган мүчөлөрү ага каршы күбөлүк беришет. Ошондой эле ага жазып турган периштелер да анын кылган иштерин так жазып, күбө болушат. Демек, адам өзүнүн иш-аракеттери үчүн жоопкерчиликтен кутула албайт, анын өзү эле өзүнө каршы эң чоң далил жана күбө болуп турат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят аркылуу ар бир адам өзүнүн жүрүм-турумуна, сөздөрүнө жана ниеттерине кылдат мамиле кылышы керектигин түшүнөбүз. Анткени биздин ар бир кылганыбыз жазылып, эртең кыяматта өзүбүзгө каршы күбө болот.
• Ислам дини адамды өзүн-өзү текшерүүгө, тообо кылууга жана жакшылыкка умтулууга чакырат. Бул аят бизге «мен эмне кылып жатам?» деген суроону дайыма берип, жакшылыкка шашууга түрткү берет.
• Аллахтын адилеттиги улуу: эч кимге зулумдук кылынбайт, ар ким өз кылганына жараша сыйлык же жаза алат. Бул — ыймандуу адам үчүн зор үмүт жана жоопкерчилик сезими.
• Ошондуктан, бул аят бизди кечирим суроого, жакшылык кылууга жана Раббибизге болгон моюн сунуубузду бекемдөөгө чакырат. Ислам — бул ачык-айкын, акыйкат жана адилеттүү дин, ал ар бир адамды өзүн оңдоого жана бактылуулукка жетүүгө багыттайт.