سوره قیامه — آیه 27

معانی کلمات:

• «قیل»: گفته شد.
• «راق»: به معنای «راقٍ» یعنی کسی که دعا میخواند یا دارویی برای شفا به کار میبرد (از ریشه «رُقیَه» به معنای پناه بردن و شفا خواستن).

تفسیر آیه:

این آیه شریفه به لحظات پایانی زندگی انسان در حال احتضار اشاره دارد؛ زمانی که روح به گلوگاه میرسد و جان به سختی از بدن بیرون میرود. در آن حالِ هولناک، برخی از حاضران در کنار محتضر، از سرِ درماندگی و ناامیدی به یکدیگر میگویند: «آیا کسی هست که او را رُقیه کند یا دارویی دهد تا شاید از این حالت نجات یابد و بهبود یابد؟» این جمله نشاندهنده نهایت عجز و ناتوانی انسان در برابر مرگ است؛ چرا که هیچ پزشک یا دعاگویی نمیتواند مانع فرا رسیدن اجل شود. در حقیقت، این صحنه، پرده از حقیقت بزرگی برمیدارد: وقتی مرگ فرا میرسد، تمام تلاشهای بشری بیاثر میشود و انسان در برابر قدرت خداوند تسلیم محض است. این آیه در ادامه آیات پیشین که به سختیهای جان دادن اشاره دارد، تصویری زنده از آخرین لحظات زندگی ارائه میدهد تا انسانها به فکر فرو روند و بدانند که هیچ راه فراری از مرگ و حساب و کتاب الهی نیست.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه انسان را به یاد ضعف و ناتوانی خود در برابر قضای الهی میاندازد و او را از غرور و تکبر بازمیدارد؛ چرا که حتی نزدیکترین افراد و بهترین درمانگران نمیتوانند لحظهای از عمر کسی را به تأخیر بیندازند.
• یادآوری سختیهای مرگ، انگیزهای برای آماده شدن برای آخرت است؛ انسان باید پیش از فرا رسیدن آن لحظه، با توبه و عمل صالح، راه نجات خود را هموار کند.
• این آیه نشان میدهد که دنیا با همه ظواهر فریبندهاش، پایانی جز این ندارد و تنها چیزی که در آن لحظه به کار میآید، ایمان و اعمال نیک است؛ پس عاقل کسی است که برای آن روز توشه برگیرد.
• همچنین، این صحنه، درس عبرتی برای حاضران است که به جای تکیه بر وسایل مادی، به یاد خدا و رحمت او باشند و برای آخرت خود نیز چارهای بیندیشند.