Аль-Инсан сүрәсе — Аять 30

Сүзләрнең мәгънәләре:

• تَشَاءُونَ — сез телисез, теләгәнегезне катгый рәвештә ихтыяр итәсез.
• إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ — Аллаһ теләмәсә, сезнең теләгегез тормышка ашмый; бары тик Аллаһның ихтыяры белән генә.
• عَلِيمًا — һәрнәрсәне белүче, бәндәләренең эчтән кичерешләрен, теләкләрен һәм хәлләрен тулысынча хәбәрдар булучы.
• حَكِيمًا — һәр эшендә хикмәт булган, һәр нәрсәне урынлы һәм төгәл итеп кылучы.

Аять тәфсире:

Бу аять кешеләргә ачык итеп белдерә: сезнең ихтыярыгыз, теләкләрегез һәм эшләрегез — барысы да Аллаһның рөхсәте һәм ихтыяры белән генә була. Сез изгелекне, туры юлны сайларга телисез, ләкин бу теләк үзе дә Аллаһның сезгә биргән көче һәм ихтыяры аша гына тормышка аша. Аллаһ теләмәсә, бер генә эш тә булмый — ул һәр нәрсәнең хуҗасы, һәр эш аның кулында. Ул бәндәләренең серләрен, йөрәкләрендәге ниятләрен белеп тора, нәрсә алар өчен файдалы, нәрсә зарарлы — барысын да белә. Аның һәр эше, һәр хөкеме хикмәтле: ул кемне тели, шуны үз рәхмәтенә ала — алар иман китереп, тәкъвалык белән яшәүчеләр; ә залимнәргә, чиктән чыгучыларга рәнҗеткеч ґәзап хәзерләгән. Шуңа күрә кеше үз теләген Аллаһ ихтыярына бәйле итеп аңларга тиеш: ул теләсә дә, Аллаһ теләмәсә, бернәрсә дә булмый. Ләкин Аллаһ кешене ирекле иткән, аңа туры юлны сайларга мөмкинлек биргән, һәм кеше үз ихтыяры белән изгелеккә омтылырга тиеш, чөнки Аллаһ аның бу омтылышын кабул итәчәк.

Аятьтән алынган файдалар:

• Кеше үз теләкләрендә Аллаһка тәвәккәл итәргә өйрәнә: ул үз көченә генә таянмый, ә Аллаһтан ярдәм сорый.
• Бу аять мөэминнәргә тыйнаклык һәм Аллаһ алдында кечкенәлек хисе бирә — кеше үзен бөек санамый, чөнки аның ихтыяры Аллаһ ихтыярына бәйле.
• Аллаһның белеме һәм хикмәте турында искәртү кешенең йөрәген тынычландыра: ул белә ки, Аллаһ һәр эшендә гадел, аның һәр хөкеме — иң дөрес.
• Мөэмин бу аятьтән өмет ала: Аллаһ аның изге теләкләрен кабул итәчәк, чөнки ул Аллаһның рәхмәтенә таянып, тәкъвалык белән яши.