İnsan surəsi — Ayə 30

Ayədəki bəzi kəlmələrin izahı:

• تَشَاؤُونَ (təşaunə): "İstəyirsiniz, diləyirsiniz" deməkdir. Burada insanın öz iradəsi ilə bir şeyi arzu etməsi nəzərdə tutulur.
• إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ (illə ən yəşəəllahu): "Allahın istəməsindən başqa" — yəni insanın istəməsi Allahın istəməsindən asılıdır.
• عَلِيمًا (əlimən): "Hər şeyi bilən" — Allahın hər şeyi əzəldən bilməsi.
• حَكِيمًا (həkimən): "Hikmət sahibi" — Allahın bütün işlərində sonsuz hikmət sahibi olması.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə insana çox dərin bir həqiqəti öyrədir: insanın öz iradəsi var, lakin bu iradə Allahın iradəsindən kənarda fəaliyyət göstərə bilməz. Siz yaxşılığa doğru bir yol tutmaq istədiyiniz zaman, bu istəyinizin gerçəkləşməsi də Allahın izni və istəməsi ilə bağlıdır. Çünki bütün işlər Onun əlindədir, hər şey Onun qəza və qədəri ilə baş verir.

Allah sizin üçün nəyin xeyirli, nəyin zərərli olduğunu çox yaxşı bilir. O, hər şeyi əzəldən bilən və hər işində sonsuz hikmət sahibi olandır. Ona görə də sizə elə bir yol göstərmişdir ki, o yol sizi Onun razılığına və bağışlanmasına aparır. Siz ancaq Onun istədiyi istiqamətdə istəyə bilərsiniz; bu, sizin üzərinizə qoyulmuş ilahi bir ölçüdür.

Bu ayə həm də ürəklərə rahatlıq verir: siz təkbaşına deyilsiniz, sizin hər bir istəyiniz, hər bir addımınız Allahın elmi və hikməti ilə əhatə olunmuşdur. Ona görə də Ona tərəf yönəlin, Onun razılığını diləyin. Allah Öz rəhmətinə istədiyi bəndələrini daxil edər — onlar iman gətirənlərdir. Zülm edib Allahın hüdudlarını aşanlar üçün isə ağrılı bir əzab hazırlanmışdır.

Ey insan! Bu ayə sənə bir qapı açır: sənin iradən zəif görünə bilər, amma Allahın iradəsi sonsuz qüvvətlidir. Sən sadəcə Ona tərəf bir addım at, Allah səni Öz rəhmətinə qovuşduracaqdır. Quranın bu xoş müjdəsini qəbul et və Allahın hikmətinə sığın. Çünki ən gözəl yol, Allaha yönələn yoldur.