Аль-Инсан сүресі — Аят 30

1. Сөздердің мағынасы:

• ﴿وَمَا تَشَاؤُونَ﴾ — «Сендер қаламайсыңдар»: адамның өз еркімен бір нәрсені қалауы.
• ﴿إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ﴾ — «Аллаһ қаламайынша»: яғни адамның қалауы Аллаһтың қалауына тәуелді.
• ﴿عَلِيمًا﴾ — «Білуші»: Аллаһ бәрін жетік біледі.
• ﴿حَكِيمًا﴾ — «Дана»: Аллаһтың әрбір ісі мен үкімі хикметке толы.

1. Тәпсір:

Бұл аятта Аллаһ адамдарға өздерінің қалаулары мен таңдаулары Аллаһтың қалауына байланысты екенін хабарлайды. Адам баласы тура жолды таңдап, жақсылыққа ұмтылғысы келсе де, бұл ниет пен қалау Аллаһтың рұқсатымен және Оның қалауымен ғана жүзеге асады. Себебі барлық істің түйіні Аллаһтың қолында. Ол пенделерінің жағдайын жетік біледі, қайсысының пайдасына не жарайтынын, не жарамайтынын толық біледі. Сондай-ақ Ол жаратуында, тағдыр белгілеуінде және шариғат үкімдерінде дана. Сондықтан адам Аллаһтың қалауынсыз өз бетінше ештеңе қалай алмайды, бірақ бұл адамның жауапкершілігін жоймайды: ол өз таңдауы үшін жауап береді, ал Аллаһ бәрін біліп, хикметпен басқарады.

1. Пайдалы қорытындылар:

• Бұл аят адамға өз күшіне тым сеніп, тәкаппарлыққа салынбауды үйретеді; барлық жақсылық Аллаһтың қалауымен болады.
• Аллаһтың «Әлім» және «Хаким» есімдері арқылы Оның білімі мен даналығына сенім артуға болады: Ол пендесіне зиянды нәрсені қаламайды.
• Ислам діні адамды жақсылыққа ұмтылуға шақырады, әрі әр қадамында Аллаһқа тәуекел етуге тәрбиелейді.
• Бұл аят мұсылманды өз ниетін түзеуге, жақсылыққа ниет еткенде Аллаһтан көмек сұрауға бағыттайды.
• Аллаһтың білімі мен хикметіне сену жүректі тыныштандырып, өмірдің қиындықтарына төзімділік береді.