سوره مرسلات — آیه 6

معانی کلمات:

• عُذْرًا: بهانهگیری، اتمام حجت، عذری که برای بندگان باقی نگذارد.
• نُذْرًا: هشدار دادن، بیم دادن، انذار از عذاب الهی.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه در ادامه سوگندهای آغازین سوره مرسلات است که خداوند متعال به فرشتگان و عوامل گوناگون وحی و تدبیر جهان سوگند یاد کرده است. در این بخش، هدف از نزول وحی و رسالت پیامبران را بیان میکند و میفرماید که این فرشتگان و پیامبران، وحی الهی را نازل میکنند تا عذری از جانب خداوند برای بندگان باشد و هشداری برای آنان از عذاب و مجازات الهی.

به عبارت دیگر، خداوند با فرستادن پیامبران و نازل کردن کتب آسمانی، حجت را بر بندگان تمام کرده است تا کسی نتواند در روز قیامت بگوید که ما بیخبر بودیم و راهنمایی به سوی ما نیامد. از یک سو، این وحی عذر است؛ یعنی خداوند با این کار، عذر بندگان را در صورت نافرمانی قطع میکند و از سوی دیگر، انذار است؛ یعنی به آنان هشدار میدهد که اگر از راه حق منحرف شوند، عذاب دردناکی در انتظارشان خواهد بود.

بنابراین، قرآن و رسالت پیامبران، هم جنبه بشارت و هم جنبه هشدار دارد؛ هم راه نجات را نشان میدهد و هم از عواقب گناه بیم میدهد تا انسان با آگاهی کامل، راه سعادت را برگزیند.

فواید و پیامهای آیه:

• رحمت الهی در انذار: هشدارهای خداوند نه از روی خشم و کینه، بلکه از روی رحمت و محبت است تا بندگان از پرتگاه گناه بازگردند و به سعادت برسند.
• اتمام حجت: خداوند هیچ بندهای را بدون راهنما رها نکرده است؛ بنابراین در روز قیامت هیچ عذری پذیرفته نیست.
• اهمیت قرآن: این آیه نشان میدهد که قرآن و وحی، بزرگترین نعمت الهی برای هدایت بشر است و باید قدر آن را دانست و در آن تدبر کرد.
• ترکیب بیم و امید: دین اسلام بر هر دو پایه بشارت و انذار استوار است؛ نه آنقدر امیدواری که انسان مغرور شود و نه آنقدر ترس که از رحمت الهی ناامید گردد.
• مسئولیتپذیری: با دانستن این که خداوند عذر و انذار را برای ما فرستاده، مسئولیت ما در برابر عمل به دستورات الهی سنگینتر میشود و باید در زندگی خود تجدیدنظر کنیم.