Абаса сүрөсү — Аят 1

1. Сөздөрдүн мааниси:

• ﴿عَبَسَ﴾ — жүзүн чытып, кабагын бүркөө, катуу көрүнүү.
• ﴿تَوَلَّىٰ﴾ — жүзүн буруп, башка жакка кетүү, терс бурулуу.

1. Түшүндүрмө:

Бул аятта Аллах Таала пайгамбарыбызга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) болгон бир окуяны баяндайт. Бир жолу пайгамбар (с.а.в.) Курайштын чоңдоруна Исламды жеткирүү менен алек болуп турганда, көзү азиз Абдуллах ибн Умму Мактум келип, Ислам жөнүндө сурап, билим алууну каалайт. Пайгамбар (с.а.в.) анын келип сүйлөшүнөн улам, ал учурда сүйлөшүп турган адамдарга көңүлү бөлүнүп, жүзүн чытып, ага терс бурулуп кетет. Бул аят ошол учурдагы пайгамбардын (с.а.в.) сырткы көрүнүшүн сүрөттөйт: ал кабагын бүркөп, жүзүн буруп кеткен. Бирок бул аят пайгамбарды (с.а.в.) айыптоо эмес, тескерисинче, Аллах Таала ага адеп-ахлактын эң жогорку үлгүсүн үйрөтүп, көзү азиз адамга көңүл буруу керектигин көрсөтүү үчүн түшүрүлгөн. Анткени Аллахтын алдында адамдардын бай-кедей, күчтүү-алсыз болушу эмес, такыбаалыгы жана ихластыгы маанилүү.

1. Пайдалар:

• Бул аят аркылуу Ислам дини ар бир адамга, анын ичинде алсыздарга, кемсинтелгендерге жана муктаждарга өзгөчө көңүл бурууну үйрөтөт. Бул диндин адилеттүүлүгүн жана адамдык кадыр-баркты жогору коюшун көрсөтөт.
• Пайгамбардын (с.а.в.) да Аллах тарабынан тарбияланып, катасы оңдолушу — бул Курандын чыныгы Аллахтан келген китеп экенин далилдейт. Эгер ал адамдын оюнан чыккан болсо, мындай сын айтылмак эмес.
• Ар бир адамга кайрымдуулук, жумшактык жана кечиримдүүлүк менен мамиле кылуу — Исламдын негизги принциптеринин бири. Бул аят бизди текеберликтен, менменсингенден жана башкаларды четке кагуудан сактанууга чакырат.
• Куран окуганда жана үйрөнгөндө, анын ар бир аятында биз үчүн сабак жана насаат бар экенин түшүнөбүз. Бул аят аркылуу биз да өзүбүздүн жүрүм-турумубузду оңдоп, адеп-ахлактык жактан өркүндөөгө умтулабыз.