Abasa surasi — Oyat 1

Kalimalarning ma'nolari:

• "Abasa" – yuzini chimirib, qovog'ini soldi.
• "Tavalla" – yuzini o'girdi, yuz o'girib ketdi.

Tafsir:

Ushbu oyati karimada Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning bir holati bayon qilinmoqda. Payg'ambarimiz alayhissalom Qurayshning katta arboblari — boshliqlarini Islomga da'vat qilish bilan mashg'ul bo'lgan paytlarida, huzurlariga ko'zi ojiz sahobiy Abdulloh ibn Ummi Maktum raziyallohu anhu kelib, dinni o'rganishni va hidoyat so'rashni iltimos qildi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam o'sha katta zotlarning e'tiborini jalb qilish va ularning Islomga kirishlaridan umidvor bo'lganlari sababli, bu sahobiyning kelishidan yuzlarini chimirib, undan yuz o'girdilar. Bu holat Payg'ambarimizning shaxsiy xohishlari emas, balki da'vat maslahatiga oid bir ish edi. Ammo Alloh taolo o'z Payg'ambarini bu xatti-harakatlari uchun muloyimlik bilan ogohlantirib, keyingi oyatlarda bu ishning noto'g'riligini bayon qiladi. Bu esa Payg'ambarimizning boshqa odamlar kabi inson ekanliklarini va ularning ham xato qilishlari mumkinligini, lekin Alloh ularni darhol tuzatishini ko'rsatadi.

Foydalar:

1. Bu oyat Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning ham inson ekanliklarini va ularning ham ba'zan xato qilishlari mumkinligini, lekin Alloh taolo ularni darhol tarbiyalab, to'g'rilab qo'yishini bildiradi. Bu esa Payg'ambarimizning haqiqiy ma'rifat va ilohiy tarbiya ostida ekanliklarini ko'rsatadi.
2. Islomda hech kim, hatto Payg'ambar bo'lsa ham, xatodan mutlaqo holi emas — bu insoniy tabiatning bir qismidir. Lekin muhimi, xatoni tan olish va undan saboq olishdir.
3. Bu oyatda kambag'al va oddiy musulmonlarga e'tibor qaratish, ularning hurmatini joyiga qo'yish o'rgatiladi. Zero, Alloh huzurida insonlarning qadr-qimmati ularning boyligi yoki mavqeiga qarab emas, balki taqvosi va iymoniga qarab belgilanadi.
4. Da'vat ishida barcha tabaqadagi odamlarga birdek e'tibor qaratish lozimligi va hech kimni e'tibordan chetda qoldirmaslik kerakligi o'rgatiladi.