سوڕەتی عه‌به‌س — ئایه‌ت 1

واتەى وشەكان:

• عَبَسَ: ڕووى خۆى گرژ كرد و ترشحاڵ بوو.
• وَلَى: ڕووى خۆى وەرگێڕا و پشتى تێكرد.

تەفسیرى ئایەتەكە:

ئەم ئایەتە پیرۆزە باسى ڕووداوێكى گرنگ دەكات كە لە ژیانى پێغەمبەرەوە ڕوویداوە. ڕووى پیرۆزى پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) ترش بوو و ڕووى خۆى وەرگێڕا لەو كەسەى كە هاتبوو بۆ لای. ئەمەش بەهۆى ئەوەوە بوو كە پیاوێكى نابینا بە ناوى (عەبدوڵڵا كوڕى ئوم مەكتوم) هاتبوو بۆ لای پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) بۆ ئەوەى پرسیار بكات و فێرببێت، بەڵام پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) لەو كاتەدا سەرقاڵ بوو بە بانگهێشت كردنى گەورەكانى قوڕەیش بۆ ئیسلام، وەك ئەگەر ئەو گەورەیانە موسڵمان ببن، خەڵكى زۆر لە پشتیانەوە دەچنە ناو ئیسلامەوە.

ئەم ڕووداوە لە ڕاستیدا وانەیەكى گەورەى پەروەردگارى بۆ هەموو موسڵمانانە، بەتایبەت بۆ ئەو كەسانەى كە خزمەت بە ئاینى ئیسلام دەكەن. خواى گەورە بەم ئایەتە دەیەوێت فێرمان بكات كە هیچ كەسێك لە خەڵكى بچووك یان گەورە نییە لەلای ئەو بە بێ نرخ بێت. ڕەنگە ئەو كەسەى كە لە ڕواڵەتدا بێ توانا و هەژارە، لەلای خوا زۆر بەڕێزتر بێت لەو كەسەى كە لە ڕواڵەتدا گەورە و دەوڵەمەندە.

ئەمەش نیشانەى ئەو ڕەحمەت و بەزەییەى خوایە كە بەرامبەر بەندەكانى هەیەتى، هەروەها نیشانەى ئەو دادپەروەرییەىە كە لە ئیسلامدا هەیە. خواى گەورە ویستوویەتى كە پێغەمبەرەكەى (صلى الله عليه وسلم) و هەموو موسڵمانان لەمەودوا زیاتر گرنگى بەو كەسانە بدەن كە دڵیان پاكە و بەڕاستى دەیانەوێت ڕێگاى ڕاست بزانن، نەك ئەوانەى كە تەنها خۆیان گەورە دەزانن و خۆیان بە دەوڵەمەند دەبینن.

ئەم ڕووداوەش لە كتێبى پیرۆزى قورئاندا بە شێوەیەكى جوان و بەڵێن و سەرزەنشت كردنەوە بۆ پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) تۆماركراوە، بەڵام بە شێوەیەكى نەرم و بە بەزەیی، چونكە خواى گەورە خۆشەویستى پێغەمبەرەكەىەتى و ئەم سەرزەنشت كردنەوەیەش بۆ ئەوە بوو كە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) لەمەودوا باشتر ڕەفتار بكات و وانەى بە هەموو موسڵمانان بڵێتەوە.

ئەمەش وانەیەكە بۆ هەموومان كە پێویستە بە هەموو خەڵك بە یەك چاو بڕوانین، بەبێ گوێدانە پایە و پلە و دەوڵەمەندییان، چونكە لەلای خوا خێرترین و بەڕێزترین كەس ئەو كەسەیە كە لە خواترس تر بێت و ڕەفتارى چاكتر بكات.