Абаса сүресі — Аят 12

1. Сөздердің мағынасы:

• فَمَن شَاءَ — «кім қаласа, кім тілесе»
• ذَكَرَهُ — «оны еске алды, одан ғибрат алды»; бұл жерде «еске алу» дегеніміз — Құраннан үгіт-насихат алып, онымен әрекет ету.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Құранның үлкен қасиеті мен адам баласының еркіндігін айқындайды. Алдыңғы аяттарда Алла Тағала Құранның ұлық мәртебесін, оның пәк әрі құрметті беттерде жазылғанын, қадірлі періштелердің қолында екенін баяндады. Енді осы аятта: «Кім қаласа, оны еске алады» — деп, Құраннан ғибрат алу, онымен жүрегін ояту, өмірін соған сай ету — әркімнің өз қалауы мен таңдауына байланысты екені хабарланады.

Яғни, Алла Тағала адамды иманға мәжбүрлемейді. Құран — анық әрі ашық үгіт. Кім одан үгіт алып, Алланы еске алуды, Оның әмірлерін орындауды қаласа, оған жол ашық. Ал кім бет бұрса, ол өз еркі. Бұл аят Пайғамбарымызға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) да, бүкіл адамзатқа да арналған үлкен ескерту: Құран — баршаға жеткізілген насихат, енді қабылдау немесе қабылдамау — әркімнің өз қолында.

Сондай-ақ, бұл аят Құранның тек оқылатын кітап қана емес, ол — жүрекке әсер ететін, адамды ойландыратын, тура жолға салатын рухани күш екенін көрсетеді. Кім оны шын ниетпен еске алса, ол оған нұр мен бағыт болады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Құран — әр адамға жеткізілген ашық үгіт. Одан ғибрат алу — әркімнің өз қалауы.
• Алла Тағала адамды иманға мәжбүрлемейді; дінде зорлық жоқ. Бұл — Исламның адам еркіндігіне деген құрметінің белгісі.
• Құранды еске алу, оқу, ойлану — жүректі тірілтетін, иманды күшейтетін амал.
• Кім Құраннан үгіт алса, ол өзі үшін пайдалы іс жасайды; кім бет бұрса, зиян тек өзіне.
• Бұл аят бізді Құранмен байланысымызды нығайтуға, оны күнделікті өмірде еске алып, амал етуге шақырады.

Қорыта айтқанда, бұл аят — Құранның адамзатқа деген үлкен мейірімі мен ашық шақыруы. Ол әр адамды ойлануға, жүрегін оятуға, Алланың сөзін еске алып, соған сай өмір сүруге үндейді.