Абаса сүрәсе — Аять 17

Сүзләрнең мәгънәләре:

• قُتِلَ: ләгънәтләнде, һәлак булсын (ягъни үзе үзенә үлем теләсен) — бу гыйбарә гарәп телендә берәр нәрсәгә гаҗәпләнү һәм аның яманлыгын белдерү өчен кулланыла.
• الْإِنسَانُ: монда кәфер кеше күздә тотыла.
• مَا أَكْفَرَهُ: аның Раббысына карата көферлеге никадәр каты, никадәр зур!

Аять тәфсире:

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә кәфер кешене ләгънәтли һәм аның имансызлыгына гаҗәпләнү белән: «Һәлак булсын ул кеше! Аның көферлеге никадәр дәһшәтле!» – дип әйтә. Бу – Аллаһының рәхмәтен, нигъмәтләрен күреп-белеп тә инкяр итүче кешегә карата гаҗәпләнү һәм шелтә. Ничек инде ул үзенә иңгән чиксез нигъмәтләрне, Раббысының мәрхәмәтен күрмичә, Аңа каршы килә ала? Ул кеше үзенең нәрсәдән халык ителгәненә карамыймы? Аллаһы аны әүвәлдә бер тамчы судан – мәнидән яратты, аңа төрле чорлар аша үтеп, кеше булып җитлегү бәхетен бирде. Аннары аңа изгелек һәм явызлык юлларын күрсәтте, аңа акыл һәм ихтыяр бирде. Шуннан соң аны үлемгә дусар итеп, кабердә урын хәзерләде. Ә соңыннан, теләсә, аны терелтеп, хисап өчен кубарыр. Шулай итеп, кәфер кешенең эше дә, сүзе дә дөрес түгел: ул Аллаһының әмерен – иман китереп, Аңа итагать итүне үтәмәде. Бу аять кешенең Аллаһы алдындагы бөек бурычын һәм Аның кодрәтен искә төшереп, көферлекнең ни дәрәҗәдә ахмаклык икәнен ачык күрсәтә.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

• Кеше үзенең килеп чыгышы хакында уйлансын: ул бер тамчы судан яратылган, димәк, аның барлыгы да, тормышы да – Аллаһының рәхмәте. Шуңа күрә бу нигъмәтләргә шөкер итү – иман китерү һәм изге гамәлләр кылу белән була.
• Көферлек – акылсызлык һәм наданлык, чөнки кеше үзенең ярлылыгын, Аллаһыга мохтаҗлыгын белеп тә Аңа каршы чыга.
• Аллаһының кодрәте чиксез: кешене беренче тапкыр яратучы, аны үлгәннән соң терелтеп, хисапка тарта алачак. Бу хакыйкатьне онытучы кеше үзенең зыянына гына эшли.
• Мөэмин кеше өчен бу аять – зур искәртү: һәрвакыт Аллаһының нигъмәтләренә шөкер итәргә, Аның рәхмәтеннән өмет өзмәскә һәм көферлектән ерак торырга кирәк.