Абаса сүрөсү — Аят 18

1. Аяттагы сөздөрдүн мааниси:

• مِنْ أَيِّ شَيْءٍ — «кайсы нерседен», «эмнеден».
• خَلَقَهُ — «аны жаратты» (Аллах адамды жаратты).

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала адамга кайрылып, анын ой жүгүртүүгө чакырат: сен кайсы нерседен жаратылдың? Аллах адамды эч нерсе эмес кезинде жоктон жаратты. Алгач аны бир тамчы азгына суудан — манийден жаратып, анан аны ар кандай баскычтардан өткөрүп, толук адам кейпине келтирди. Ошондой эле Аллах ага жакшылык менен жамандыктын жолун түшүндүрүп берди, анан өлтүрүп, көргө коюуга орун берди, качан кааласа кайра тирилтип, эсеп-кысап үчүн кайра бастырат.

Мына ушундай кеменгер жаратууга карабастан, каапыр адам текеберленип, Раббисине каапырлык кылат. Ал өзүнүн эмнеден жаралганын ойлонуп көрбөйт. Эгер ал өзүнүн алсыздыгын, жаратылышынын баштапкы абалын эстесе, текеберленип, каапырлык кылууга эч кандай негиз таппайт эле. Аллах ага ыйман келтирүүнү жана Ага моюн сунуп ибадат кылууну буйруган, бирок ал бул буйрукту аткарган жок.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят адамды өз жаратылышы жөнүндө ойлонууга чакырат. Адам өзүнүн эмнеден жаралганын, канчалык алсыз жана муктаж экенин түшүнсө, текеберликтен алыс болот.
• Аллахтын кудурети чексиз экенин көрсөтөт: Ал жоктон жаратып, өлтүрүп, кайра тирилтүүгө жөндөмдүү. Бул — акырет күнүнүн чындыгын ырастоочу далил.
• Адам баласына жакшылык менен жамандыктын жолу түшүндүрүлгөндүктөн, ар бир адам өз жоопкерчилигин сезиши керек. Аллах берген өмүрдү Ага ыйман келтирип, ибадат кылып өткөрүү — ар бир адамдын милдети.
• Бул аят ыймандуу адамды Аллахтын жаратуудагы кереметтерин көрүп, Ага ыраазы болууга, шүгүр кылууга үндөйт. Аллахтын берген ныкматтарын эстеп, Ага жакындашууга түрткү берет.
• Ислам дини адамды ой жүгүртүүгө, акылдуу болууга, өз жашоосунун маанисин түшүнүүгө чакырат. Бул аят ошол чакырыктын бир даана үлгүсү.