Təkvir surəsi — Ayə 29

Sözlərin izahı:

• تَشَاءُونَ — "siz istəyirsiniz", yəni insanın öz iradəsi ilə bir şeyi arzulaması.
• إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ — "Allahın istəməsi olmadan baş verməz", yəni Allahın iradəsi olmadan heç bir şey gerçəkləşə bilməz.
• رَبُّ الْعَالَمِينَ — "aləmlərin Rəbbi", bütün məxluqatın sahibi və tərbiyəçisi.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə insana çox dərin bir həqiqəti öyrədir: insan öz iradəsi ilə seçim edir, istəyir, qərar verir — amma bu istəmə Allahın izni və iradəsi ilə bağlıdır. Yəni insan məcbur edilmir, öz arzusu ilə haqqa yönəlir, lakin bu arzunun gerçəkləşməsi Allahın istəməsindən asılıdır.

Ayənin nazil olma səbəbi belədir: müşriklər "İş bizim əlimizdədir, istəsək doğru yolda olarıq, istəməsək olmarıq" deyə iddia edirdilər. Onlara cavab olaraq Allah buyurdu ki, sizin istəməniz var, amma bu istəmə aləmlərin Rəbbi olan Allahın istəməsi ilə birlikdə gerçəkləşir. Sizin ixtiyarınız var, amma bu ixtiyar Allahın qüdrəti və iradəsi çərçivəsindədir.

Bu ayə həm də böyük bir təsəlli və ümiddir: insan yaxşılığa yönəlmək istəyəndə, Allah da onun bu istəyini gerçəkləşdirir. Yəni səmimi qəlbdən doğru yolu arzulayan kəs heç vaxt yolunda tək qalmır — Allah onun istəyini qəbul edir və ona kömək edir. Bu, Allahın sonsuz mərhəmətinin təzahürüdür.

Eyni zamanda bu ayə insanı təkəbbürdən qoruyur: insan öz gücünə, öz ağlına, öz iradəsinə arxalanıb "mən özüm hər şeyi edirəm" deməməlidir. Çünki hər şeyin sahibi, hər şeyi idarə edən Allahdır. İnsanın istəməsi bir vasitədir, amma nəticəni yaradan Allahdır.

Bu ayə bizi Allaha yönəlməyə, Ona sığınmağa və hər addımımızda Onun köməyini diləməyə çağırır. Doğru yolda olmaq istəyiriksə, qəlbimizi Allaha açmalı, Onun rəhbərliyini istəməliyik. Allah istəsə, bizi doğru yola yönəldər və bizi heç vaxt yalnız qoymaz. Bu, iman gətirənlər üçün böyük bir sevinc və rahatlıq mənbəyidir.