Ат-Таквир сүресі — Аят 29

1. Сөздердің мағынасы:

• وَمَا تَشَاءُونَ (уа мә тәшә'ун): «және сендер қаламайсыңдар» — адамның өз еркімен бір нәрсені қалауы.
• إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ (иллә ән йәшә'аллаһ): «Аллаһ қаламайынша» — яғни адамның қалауы Аллаһтың қалауына тәуелді.
• رَبُّ الْعَالَمِينَ (раббул-ғаләмин): «әлемдердің Раббысы» — барлық жаратылыстың Иесі, Тәрбиешісі.

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аяттарда адамға тура жол мен адасу жолы анық көрсетілген соң, осы аят адам еркі мен Аллаһтың қалауы арасындағы байланысты айқындайды. Адам баласы тура жолды таңдауды, иманға тұруды қалайды — бірақ бұл қалауы өз бетінше жүзеге аспайды. Ол тек әлемдердің Раббысы Аллаһ қалаған жағдайда ғана іске асады. Яғни адамның еркі бар, бірақ ол Аллаһтың еркіне бағынышты: адам қалайды, Аллаһ қаласа ғана ол қалауы орындалады.

Бұл аятта адамның жауапкершілігі жоққа шығарылмайды — керісінше, адам өз таңдауы үшін жауапты, өйткені ол қалау еркіне ие. Алайда бұл ерік тәуелсіз емес, ол Аллаһтың шексіз құдіреті мен қалауының аясында әрекет етеді. Осылайша, аят адамды тәкаппарлықтан сақтандырып, тура жолға түсуді өз күшімен ғана емес, Аллаһтың жәрдемімен мүмкін болатынын ұғындырады. Мұнда Аллаһтың әлемдердің Раббысы ретіндегі билігі мен мейірімі де айқын көрінеді.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Адамның еркі бар, бірақ ол Аллаһтың қалауына тәуелді екенін білу — иманды кісіні әдептілікке, кішіпейілділікке жетелейді.
• Тура жолға түсу — Аллаһтың нығметі. Сондықтан әрбір жақсылық үшін Аллаһқа шүкір ету керек.
• Бұл аят адамды өз күшіне ғана сеніп, тәкаппар болудан сақтандырады; әр істе Аллаһқа жалбарынып, жәрдем сұрау қажет.
• Аллаһ — әлемдердің Раббысы, Ол барлық жаратылысты мейіріммен басқарады. Осыны білу жүректі тыныштандырып, Аллаһқа деген сенімді күшейтеді.
• Ислам діні адамды жауапкершіліктен айырып қана қоймай, оған Аллаһпен байланыста болуды, Оған тәуекел етуді үйретеді. Бұл — жанға жеңілдік әрі бақыт көзі.