Mutaffifin surasi — Oyat 19

Kalimalarning ma'nolari:

• Adroka – sizga bildirdi, xabardor qildi.
• Illiyyun – oliy martabalar, baland darajalar (jannatdagi eng yuqori makonlardan biri).

Tafsiri:

Ushbu oyatda Alloh taolo Payg'ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam)ga xitob qilib, Illiyyunning ulug'vorligi va buyukligini inson aqli yetmaydigan darajada ekanini ta'kidlamoqda. "Illiyyun" – bu solih va taqvodor bandalar uchun tayyorlangan eng oliy darajadagi jannat makonidir. Uning naqadar ulug' ekanini hech bir inson tasavvur qila olmaydi, faqat Allohning O'zi biladi. Bu so'zning takrori ("Nima bilgizadi sizni, nima o'sha Illiyyun?") uning shon-shuhratini yanada oshirib, qalbda hayrat va ehtirom uyg'otadi. Illiyyun – bu faqatgina joy nomi emas, balki Allohga yaqin bo'lgan siddiq va solih bandalarning amallari yozilgan kitobning ham nomidir. Bu kitobni Allohning yaqin farishtalari ko'rib, guvohlik beradilar. Bu oyatda mo'minlarga bashorat borki, ularning qilgan yaxshi amallari bekor ketmaydi, balki eng oliy darajada saqlanadi va ular uchun ulkan mukofot tayyorlanadi.

Foydalar:

1. Bu oyat mo'minlarga umid baxsh etadi: ularning har bir yaxshi amali, hatto kichik bo'lsa ham, Alloh huzurida eng oliy darajada qayd etiladi va zoye ketmaydi.
2. Illiyyun zikri orqali Alloh taolo bandalarini solih amallarga undaydi – chunki bu amallar insonni jannatning eng baland darajalariga olib chiqadi.
3. Oyatda Allohning fazli va karami namoyon bo'ladi: U bandalariga o'z amallaridan ham ko'proq mukofot berishni iroda qilgan.
4. Bu yerda taqvodorlar uchun sharaf va izzat bor – ularning nomlari Allohning yaqin farishtalari huzurida tilga olinadi va ularga guvohlik beriladi.
5. Oyat insonni dunyo hayotida faqat moddiy manfaatlarni emas, balki oxiratdagi abadiy saodatni ko'zlab yashashga chorlaydi.