Inshiqoq surasi — Oyat 22

Kalimalarning ma'nolari:

• بَلِ – yo'q, aksincha (rad etish va yangi gapni boshlash uchun).
• يُكَذِّبُونَ – yolg'onga chiqaradilar, inkor etadilar.

Tafsir:

Alloh taolo avvalgi oyatda insonlarni Qur'onga bo'ysunishga va sajda qilishga chaqirib, ularni bundan nima to'sayotganini so'ragan edi. Endi esa bu savolga javob berib, ularning holatini bayon qilmoqda: Yo'q, ularning iymon keltirmasliklari uchun hech qanday uzrli sabab yo'q. Chunki ularga haq yo'l aniq ko'rsatilgan, dalillar oydinlashgan edi. Ammo kofir bo'lganlarning odati, xulqi shuki, ular doimo haqni yolg'onga chiqaradilar. Ular o'zlariga kelgan Rasulni, Qur'onni va oxiratda qayta tirilishni inkor etadilar. Bu inkor ularning johilligidan emas, balki o'jarlik va takabburliklaridan kelib chiqadi. Ular haqni bilgan holda, ichlarida uning haq ekanligini tan olsalar ham, o'zlarining dunyoviy manfaatlari va mansablarini yo'qotmaslik uchun uni yashirib, ochiqchasiga rad etadilar. Alloh ularning qalblarida yashirgan bu qaysarliklarini to'liq biluvchidir.

Foydalar va ibratlar:

• Insonning haqni inkor etishi ko'pincha bilmaslikdan emas, balki o'jarlik va takabburlikdan bo'ladi. Shuning uchun har bir inson o'z nafsini tekshirib, haq kelganda uni qabul qilishga shoshilishi kerak.
• Qur'on va Rasul keltirgan xabarlarni yolg'onga chiqarish – kufrning eng og'ir ko'rinishlaridan biridir. Bu ish insonni halokatga yetaklaydi.
• Alloh taolo bandalarining yashirin niyatlarini biladi. Shuning uchun ko'rinishda yaxshi bo'lib, ichida haqni inkor etish hech qanday foyda bermaydi.
• Iymon keltirish va haqni qabul qilish – insonni ezgu amallarga yetaklaydi va oxiratda cheksiz ajrga sazovor qiladi. Allohning va'dasi haqdir, U mo'minlarga ajrini kamyob qilmaydi va kamaytirmaydi.