سورت فجر — آیت 5

د معنیٰ پرده:

• هَلْ: ایا؟ (د پوښتنې لپاره)
• قَسَمٌ: لوړه، قسم
• لِذِي حِجْرٍ: د عقل لرونکي لپاره، هوښیار او پوه کس ته

تفسیر:

الله تعالیٰ په دې آیت کې د خپلو مخکنیو قسمونو څخه وروسته فرمايي: ایا په دې ټولو قسمونو کې د عقل لرونکي کس لپاره کافي قانع کوونکی دلیل نشته؟

په دې آیت کې الله تعالیٰ د هغو لوړو قسمونو یادونه کړې ده چې مخکې یې ذکر شوي دي — د فجر د وخت، د لسو (ذوالحجې د لومړیو لسو شپو)، د جفت او طاق، او د شپې چې تېرېږي. دا ټول قسمونه د الله تعالیٰ د قدرت او عظمت نښې دي.

مطلب دا دی چې که انسان عقل ولري او په دې نړۍ کې د الله تعالیٰ د قدرت نښو ته ښه وګوري، نو د قیامت د راتلو او د الله تعالیٰ د عدالت په اړه به یې باور نور هم پیاوړی شي. دا قسمونه د هغه چا لپاره کافي دي چې عقل او هوښیارتیا لري، ترڅو د الله تعالیٰ په خبرو باور وکړي او د هغه د قدرت څخه عبرت واخلي.

"حِجر" په عربي کې د عقل معنی لري، ځکه چې عقل انسان له ناپوهۍ او بدو کارونو څخه منع کوي، لکه څنګه چې "حجر" (بند) شیان له یو بل څخه جلا کوي.

فايدې:

1. د عقل ارزښت: دا آیت ښیي چې اسلام عقل ته ډیر ارزښت ورکوي او انسان هڅوي چې د خپل عقل څخه په سمه توګه کار واخلي. الله تعالیٰ د قسمونو په ذکر سره عقل لرونکي کسان رابللي دي چې فکر وکړي.
2. د الله تعالیٰ په نښو کې تفکر: موږ باید د الله تعالیٰ په مخلوقاتو — لکه فجر، شپه، ورځ او نورو طبیعي پدیده ګانو کې ښه نظر واچوو، ځکه چې دا ټول د الله تعالیٰ د قدرت او حکمت نښې دي.
3. د ایمان پیاوړتیا: کله چې انسان د الله تعالیٰ په قسمونو او نښو کې فکر کوي، د هغه ایمان پیاوړی کیږي او د قیامت په ورځ او د الله تعالیٰ په عدالت باندې یقین نور هم زیاتیږي.
4. د قرآن د خبرو منل: دا آیت موږ ته ښیي چې قرآن کریم د عقل او منطق سره خبرې کوي، او هر څوک چې عقل ولري، د قرآن د حقانیت په اړه به قانع شي.