Sure Tevbe — Ayet 114

Kelime Anlamları:

• İstiğfar: Allah'tan bağışlanma dileme, günahların affedilmesini isteme.
• Mev'ide: Verilen söz, vaat.
• Tebeyyene: Açıkça ortaya çıktı, apaçık belli oldu.
• Teberrae: Uzaklaştı, ilişkiyi kesti, berî oldu.
• Euvâh: Allah'a çok yalvaran, çok dua eden, derin bir tevazu ile O'na sığınan.
• Halîm: Yumuşak huylu, çok sabırlı, affedici, öfkesini kontrol edebilen.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, İbrahim aleyhisselamın babası için yaptığı istiğfar duasının ardındaki hikmeti ve bu duanın sona ermesinin sebebini bizlere açıklamaktadır. Rabbimiz, burada sevgili Peygamberi İbrahim'in (a.s.) davranışını bir gerekçeye bağlayarak onu her türlü yanlış anlaşılmadan korumaktadır.

İbrahim aleyhisselam, babası Âzer için Allah'tan mağfiret dilemişti. Fakat bu, gelişigüzel bir dua değildi. O, babasına daha önce verdiği bir sözü yerine getirmek için bunu yapmıştı. Babasına, "Senin için Rabbimden bağışlanma dileyeceğim" demiş ve bu sözünü tutmuştu. Bu, onun sözünde duran, verdiği sözü yerine getiren yüce bir ahlak sahibi olduğunu gösterir. Babasının hidayete ermesi, iman etmesi ve kurtuluşa kavuşması için içtenlikle dua etmişti.

Ancak ne zaman ki ona, babasının Allah'ın düşmanı olduğu, küfür üzere öleceği ve iman etmeyeceği açıkça belli oldu; işte o zaman İbrahim (a.s.) ondan uzaklaştı, onunla olan bağını kesti ve onun için istiğfar etmeyi bıraktı. Çünkü o, Allah'ın düşmanı olan bir kimse için mağfiret dilemenin doğru olmadığını anlamıştı. Bu, onun Allah'a olan bağlılığının ve teslimiyetinin bir göstergesidir. O, hiçbir zaman Allah'ın rızasına aykırı bir iş yapmamış, O'nun yasakladığı bir şeyde ısrar etmemiştir.

Âyetin sonunda ise Rabbimiz, İbrahim aleyhisselamı iki güzel sıfatla bizlere tanıtmaktadır: "Euvâh" ve "Halîm". O, Allah'a karşı son derece yalvaran, O'na sığınan, derin bir huşu içinde dua eden bir kuldu. Aynı zamanda "Halîm" idi; yani insanlara karşı çok yumuşak huylu, sabırlı, onların kusurlarını affeden, öfkesine hâkim olan bir peygamberdi. Bu iki sıfat, onun hem Rabbiyle hem de insanlarla olan ilişkisindeki mükemmel dengeyi gösterir.

Bu âyetten alacağımız büyük dersler vardır. Birincisi, sözümüzde durmanın ve verdiğimiz sözleri yerine getirmenin önemidir. İkincisi, sevgi ve merhametimizin dahi Allah'ın emir ve yasaklarının önüne geçmemesi gerektiğidir. Bir kimseye olan sevgimiz, onun küfür veya günah üzere olmasını onaylamamızı gerektirmez. Üçüncüsü ise, Allah'a karşı boyun eğmek, O'na çokça dua etmek ve insanlara karşı yumuşak huylu ve affedici olmaktır. İşte bu güzel ahlak, biz müminlerin de hayatına yön vermelidir. Rabbimiz bizleri de İbrahim (a.s.) gibi "euvâh" ve "halîm" kullarından eylesin.