Ат-Тауба сүресі — Аят 115

1) Сөздердің мағынасы:

• لِيُضِلَّ: адастыру, адасушылыққа үкім ету.
• هَدَاهُمْ: оларды тура жолға салды, иманға жетектеді.
• مَا يَتَّقُونَ: сақтануға тиіс нәрселер, яғни тыйым салынған істер мен жауапкершіліктен қорқып аулақ болуға тиісті нәрселер.
• عَلِيمٌ: бәрін білуші, ешнәрсе Одан жасырын емес.

2) Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала бір қауымды тура жолға салып, иман нығметіне бөлегеннен кейін, оларға сақтануға тиіс нәрселерді — яғни тыйым салынған істерді, жауапкершіліктерін және діннің негізгі де, тармақты да мәселелерін — анық түсіндіріп, айқындап бермейінше, оларды адасушылыққа үкім етпейді. Себебі Алланың әділдігі сондай: Ол адамға алдымен жол көрсетеді, үкімді түсіндіреді, содан кейін ғана оның әрекетіне қарай жауап береді. Егер адамдар өздеріне түсіндірілген нәрселерді біле тұра, оларды орындамай, тыйым салынған істерді жасайтын болса, сонда ғана олар адасушылыққа лайық болады. Ал егер Алла бір нәрсені түсіндірмесе, ол үшін адамды жауапкершілікке тартпайды. Бұл аят Мұхаммед пайғамбарға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) әлдеқашан өтіп кеткен адамдар туралы сұрақ қойылған кезде түскен еді. Кейбіреулер: «Егер біз әлдеқашан өліп кеткен ата-бабаларымыздың істері дұрыс болмаса, олардың жағдайы қалай болмақ?» — деп сұрағанда, Алла осы аятты түсіріп, өзінің әділдігін білдірді: Ол бір халықты адасушылыққа үкім етпейінше, оларға алдымен түсіндіреді. Сонымен қатар, Алла бәрін білуші — Ол адамдардың бұрынғы да, кейінгі де жағдайларын, түсіндіруге дейінгі де, кейінгі де халдерін толық біледі. Сондықтан Оның үкімі әрқашан әділ әрі дана.

3) Аяттан алынатын пайдалар:

• Алла Тағаланың әділдігі шексіз: Ол адамды түсіндірмейінше, жазаламайды. Бұл — Исламның адамға деген мейірімділігі мен әділдігінің көрінісі.
• Ислам діні білім мен түсінікке негізделген. Адамның жауапкершілігі оған анық жеткен соң басталады.
• Алланың бәрін білуші екендігі — біздің әрбір ісімізді, ниетімізді және жағдайымызды толық білетіндігін білдіреді. Бұл бізді жауапкершілікке, ықыласқа және Алладан қорқуға шақырады.
• Дінде білім алудың маңыздылығы: адам сақтануға тиіс нәрселерді білмесе, ол үшін жауапкершілік жоқ. Сондықтан әрбір мұсылман дінін үйренуге, тыйымдар мен әмірлерді білуге ұмтылуы керек.
• Бұл аят адамды үмітке шақырады: Алла әділетсіз емес, Ол әркімге түсінікті етіп жол көрсетеді. Сондықтан Ислам — адамды жарылқауға, тура жолға бастауға бағытталған мейірімді дін.