سوره توبه — آیه 13

معانی کلمات:

• نَکَثُوا: پیمان‌شکنی کردند، عهد خود را شکستند.
• هَمُّوا: قصد کردند، اراده کردند.
• بَدَءُوکُمْ: آغازگر جنگ با شما بودند، ابتدا کردند.

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! چرا با گروهی نمی‌جنگید که پیمان‌های خود را شکستند و عهدشکنی کردند؟ آنان نه تنها پیمان شکستند، بلکه قصد اخراج پیامبر (صلی الله علیه وسلم) را از مکه داشتند و در دارالندوه برای این کار همدست شدند. گذشته از این، آنان نخستین کسانی بودند که جنگ را با شما آغاز کردند؛ زیرا در جنگ بدر، پس از آنکه کاروان تجاری آنان نجات یافت، تصمیم گرفتند به جنگ با پیامبر و یارانش ادامه دهند و اینگونه دشمنی خود را آشکار ساختند.

آیا از آنان می‌ترسید و به همین دلیل از جنگ با آنان خودداری می‌کنید؟ در حالی که سزاوارتر است که از خداوند بترسید و از نافرمانی او پروا کنید. اگر واقعاً ایمان آورده‌اید، باید خوف و خشیت شما تنها از خدا باشد، نه از دشمنان. پس با توکل بر خدا و با اطمینان به یاری او، با دشمنان بجنگید و از هیچ‌کس جز او نهراسید.

فواید و پیام‌های آیه:

• شجاعت و شهامت: آیه مسلمانان را به شجاعت و دلیری دعوت می‌کند و می‌آموزد که ترس از دشمن، نشانه ضعف ایمان است؛ مؤمن واقعی تنها از خدا می‌ترسد و در برابر دشمنان خود استوار می‌ایستد.
• وفای به عهد و پیمان: این آیه نشان می‌دهد که پیمان‌شکنی از صفات نکوهیده دشمنان است و مسلمانان باید همواره به عهدهای خود وفادار بمانند و از عهدشکنان عبرت بگیرند.
• اولویت‌بندی در ترس: انسان باید ترس خود را مدیریت کند و تنها از کسی بترسد که سزاوار ترس است؛ یعنی خداوند متعال که مالک همه چیز است و هیچ‌کس جز او نمی‌تواند سود یا زیانی برساند.
• اهمیت جهاد و دفاع: آیه مسلمانان را به جهاد در راه خدا ترغیب می‌کند و یادآور می‌شود که دفاع از دین و پیامبر و مقابله با متجاوزان، از وظایف مهم مؤمنان است.
• اعتماد به خداوند: این آیه به مؤمنان می‌آموزد که در برابر دشمنان، به جای ترس و وحشت، بر خدا توکل کنند و بدانند که پیروزی از آنِ کسانی است که ایمان راستین دارند و از خداوند نمی‌هراسند.