سوره توبه — آیه 67

معانی کلمات:

• یَقْبِضُونَ أَیْدِیَهُمْ: دستهای خود را میبندند، یعنی از انفاق در راه خدا خودداری میکنند.
• نَسُوا اللهَ: فرمان خدا را ترک کردند و از یاد او غافل شدند.
• فَنَسِیَهُمْ: خداوند آنها را از رحمت خود محروم کرد و به حال خود رها نمود.
• الْفَاسِقُونَ: خارج شوندگان از طاعت خدا و راه حق.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، حال منافقان مرد و زن را بیان میکند و میفرماید که همهی آنان در نفاق و دورویی با یکدیگر همدست و همانندند. آنان بر خلاف مؤمنان، مردم را به کارهای زشت و ناپسند مانند کفر و معصیت فرمان میدهند و از کارهای نیک و پسندیده مانند ایمان و طاعت بازمیدارند. همچنین دستهای خود را از انفاق در راه خدا میبندند و از کمک به نیازمندان و جهاد با مال خود خودداری میکنند. آنان فرمان خدا را ترک کردند و از یاد او غافل شدند، پس خداوند نیز آنان را از رحمت خود محروم کرد و به حال خود رها نمود تا در گمراهی خود غوطهور بمانند. در پایان آیه، خداوند تأکید میکند که منافقان به راستی همان فاسقان و خارج شدگان از طاعت خدا و راه حق هستند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که نفاق تنها به مردان اختصاص ندارد، بلکه زنان منافق نیز در این صفت زشت با آنان شریکاند و همگی در برابر اسلام و مسلمانان یک جبههی واحد تشکیل میدهند.
• منافقان همواره در جهت عکس مؤمنان عمل میکنند؛ مؤمنان به معروف فرمان میدهند و از منکر بازمیدارند، اما منافقان به منکر دعوت کرده و از معروف نهی میکنند. این نشانهای روشن برای شناخت آنان است.
• بخل و خودداری از انفاق در راه خدا، از ویژگیهای بارز منافقان است، در حالی که مؤمنان با مال و جان خود در راه خدا فداکاری میکنند.
• فراموش کردن خدا و ترک فرمان او، سبب میشود که خداوند نیز بندهای را از رحمت خود محروم کند و او را به حال خود واگذارد. این هشداری است برای همهی ما که همواره به یاد خدا باشیم و از فرمان او غافل نشویم.
• فسق و خروج از طاعت خدا، سرانجام تلخ منافقان است و این آیه به ما میآموزد که از هرگونه دورویی و نفاق در دین خود دوری کنیم و با صداقت و اخلاص در راه خدا گام برداریم.