سوره بلد — آیه 16

معانی کلمات:

• مِسْکینًا: فقیر و نیازمندی که چیزی برای زندگی ندارد.
• ذَا مَتْرَبَةٍ: کسی که به خاک چسبیده است؛ کنایه از فقر شدید و نداری مطلق که او را بر خاک نشانده است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، یکی دیگر از مصادیق کارهای نیک و راههای رهایی از سختیها را بیان میکند: «یا به بینوایی که در نهایت فقر و درماندگی است، غذا بدهید». منظور از «مسکین ذا متربة» کسی است که فقرش به حدی رسیده که بر خاک افتاده و خاک بر او نشسته است؛ گویی خاک، بستر و همدم او شده است. چنین فردی نه خانهای دارد و نه مالی، و در واقع فقیرترین و محتاجترین افراد جامعه است. کمک به چنین شخصی، والاترین نوع انفاق است، بهویژه اگر این کمک در روزگار سختی و گرسنگی انجام شود، ارزش آن چند برابر خواهد شد.

فواید و پیامهای آیه:

• اسلام دینی است که به فقرا و مستمندان توجهی ویژه دارد و مسلمانان را به دستگیری از نیازمندان، بهویژه فقیرانِ در نهایت درماندگی، ترغیب میکند.
• کمک به فقیرانِ خاکنشین، نشانهی ایمان واقعی و اخلاق انسانی است و انسان را از عذاب الهی نجات میدهد.
• این آیه به ما میآموزد که در سختیها و مشکلات، بهجای ناامیدی، به فکر دیگران باشیم و با انفاق و کمک به همنوعان، رحمت خدا را جلب کنیم.
• ارزش انسان در پیشگاه خدا به تقوا و مهربانی اوست، نه به ثروت و دارایی؛ بنابراین هر کس میتواند با یاری رساندن به محرومان، به سعادت ابدی دست یابد.