سوره شمس — آیه 12

معانی کلمات:

• اِنبَعَثَ: برخاست، شتافت و با عجله اقدام کرد.
• اَشقاها: شقیترین و بدبختترین فرد آن قبیله.

تفسیر آیه:

این آیه به بیان یکی از زشتترین صحنههای تاریخ قوم ثمود اشاره دارد؛ زمانی که شقیترین و بدبختترین فرد آن قوم، با تحریک و همدستی دیگران، برخاست و برای کشتن شتر معجزهآسای صالح علیهالسلام اقدام کرد. او با این کار، نشان داد که شقاوت و بدبختی در وجودش به اوج رسیده است. این فرد که نامش در روایات «قُدار بن سالف» ذکر شده، با وجود هشدارهای پیامبر خدا و نشانههای روشن الهی، دست به این جنایت بزرگ زد و ناقه صالح را از پای درآورد. این اقدام نهتنها نشاندهنده سرکشی و طغیان او بود، بلکه نمایانگر لجاجت و عناد تمام قوم ثمود در برابر حق و حقیقت نیز محسوب میشد؛ زیرا آنان نیز با رضایت و همراهی، این عمل زشت را تأیید کردند و در نتیجه، مستحق عذاب الهی گردیدند.

فواید و پیامهای آیه:

1. عاقبت شقاوت و سرکشی: این آیه به ما میآموزد که بدبختی واقعی، در نافرمانی از خدا و تکذیب پیامبران است و کسی که در این مسیر گام بردارد، سرانجام به عذاب و نابودی گرفتار میشود.
2. مسئولیت جمعی در برابر گناه: اگرچه تنها یک نفر مرتکب جنایت شد، اما عذاب الهی تمام قوم را فرا گرفت؛ زیرا آنان با رضایت و سکوت خود، این گناه را تأیید کردند. این درس مهمی است که رضایت به گناه، انسان را در گناه شریک میسازد.
3. هشدار به مغروران: کسانی که به قدرت و توانایی خود مغرور میشوند و آیات الهی را ناچیز میشمارند، باید از سرنوشت شقیترین فرد ثمود عبرت بگیرند که با یک اقدام نسنجیده، هم خود و هم قومش را به ورطه هلاکت انداخت.
4. اهمیت عبرتآموزی از تاریخ: قرآن با بیان این داستانها، ما را به تفکر در سرنوشت اقوام گذشته دعوت میکند تا با پند گرفتن از آنان، راه سعادت و رستگاری را پیش بگیریم و از عذاب الهی در امان بمانیم.