Йунус сүрөсү — Аят 31

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• يَرْزُقُكُم — силерди ырыскыландырат, багып-азыктандырат.
• السَّمَاء — асман; бул жерде асмандан түшкөн жамгырды билдирет.
• الْأَرْض — жер; бул жерде жерден чыккан өсүмдүктөрдү, дан-дүңүчтөрдү жана кен байлыктарды билдирет.
• يَمْلِكُ — ээлик кылат, бийлик кылат, көзөмөлдөйт.
• السَّمْع وَالْأَبْصَار — угуу жана көрүү жөндөмдүүлүктөрү.
• يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّت — тирүүнү өлүктөн чыгарат.
• يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيّ — өлүктү тирүүдөн чыгарат.
• يُدَبِّرُ الْأَمْر — ишти башкарат, тагдырды өлчөмдөп-чечип турат.
• تَتَّقُون — такыба кыласыңарбы, коркосуңарбы, сактанасыңарбы.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, пайгамбар, мына сыяктуу сөздөрдү айткын: «Силерди асмандан жамгыр түшүрүп, жерден өсүмдүктөрдү, дан-дүңүчтөрдү жана кен байлыктарды чыгарып ким ырыскыландырат? Силердин жана башкалардын угуу жана көрүү жөндөмдүүлүктөрүн ким ээлеп, ким көзөмөлдөйт? Тирүүнү өлүктөн (мисалы, адамды урук тамчысынан, канаттууну жумурткадан) жана өлүктү тирүүдөн (урук тамчысын адамдан, жумуртканы канаттуудан) ким чыгарат? Асман-жердин жана алардагы бардык жаратылгандардын ишин ким башкарат, тагдырды ким өлчөмдөп-чечип турат?» Алар сага: «Мунун баарын Аллах кылат» деп жооп беришет. Анда аларга айткын: «Ошону билип туруп, эмнеге Аллахтан коркпойсуңар, Анын буйруктарын аткарып, тыйгандарынан тыйылып, такыба кылбайсыңар?»

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын кудурети чексиз: Асмандан жамгыр түшүрүү, жерден өсүмдүк чыгаруу, угуу жана көрүү жөндөмдүүлүктөрүн берүү, тирүүнү өлүктөн жана өлүктү тирүүдөн чыгаруу, ошондой эле бүткүл ааламдын ишин башкаруу — мунун баары жалгыз Аллахтын колунда. Бул Аллахтын кудуретинин чексиздигин жана Анын жалгыз Жаратуучу экенин көрсөтөт.
• Ырыскы Аллахтан келет: Биздин ырыскыбыз — асмандан түшкөн жамгыр да, жерден чыккан өсүмдүк да, кен байлык да — баары Аллахтын бергени. Ошондуктан ырыскы үчүн жалгыз Аллахка таянып, Ага шүгүр кылуу керек.
• Акыл жана ой жүгүртүү: Аят адамды ой жүгүртүүгө, айлана-чөйрөдөгү Аллахтын белгилерин көрүүгө чакырат. Угуу, көрүү сыяктуу жөндөмдүүлүктөрдүн өзү эле Аллахтын улуу жаратуучу экенин далилдейт.
• Такыбалыкка чакыруу: Аяттын аягында «Эмнеге такыба кылбайсыңар?» деп суралат. Бул Аллахтын азабынан коркуп, Анын буйруктарын аткарып, тыйгандарынан тыйылууга чакырат. Такыбалык — ыймандын жемиши жана бейишке жетүүнүн жолу.
• Исламдын жөнөкөй жана түшүнүктүү чакырыгы: Аят адамдардын өздөрү моюнга ала турган нерселерден баштап, Аллахтын жалгыздыгын далилдейт. Бул Исламдын акылга жана табигый түшүнүккө негизделген диний окуу экенин көрсөтөт. Ар бир адам айлана-чөйрөсүнө көз чаптырып, Аллахтын кудуретин көрө алат жана Ага ыйман келтирүүгө чакырылат.