Yunus surasi — Oyat 31

So'zlarning ma'nolari:

• يَرْزُقُكُمْ – sizlarga rizq beradi, taom va boshqa narsalarni ato etadi.
• يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ – eshitish va ko'rish qobiliyatini yaratish va boshqarishga qodir bo'lgan zot.
• يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ – o'likdan tirikni chiqaradi, masalan, urug'dan o'simlik, tuxumdan qush.
• يُدَبِّرُ الْأَمْرَ – barcha ishlarni tartibga soladi, taqdir qiladi va boshqaradi.
• أَفَلَا تَتَّقُونَ – nega Allohning azobidan qo'rqib, Unga shirk keltirishdan saqlanmaysizlar?

Tafsir (Sharh):

Ey Muhammad! Shu mushriklarga ayting: "Kim sizlarga osmondan yomg'ir yog'dirib, yerdan esa turli o'simliklar, mevalar va daraxtlarni o'stirib rizq beradi? Sizlar ham, chorva hayvonlaringiz ham shu rizqlardan bahramand bo'lasizlar. Yana kim eshitish va ko'rish qobiliyatlarini yaratgan va ularni boshqaradi? Kim o'likdan tirikni – masalan, urug'dan o'simlikni, tuxumdan qushni, nutfadan insonni chiqaradi? Va kim tirikdan o'likni – masalan, insondan nutfani, qushdan tuxumni chiqaradi? Yana kim osmonlaru yerning va ulardagi barcha maxluqotlarning ishlarini boshqaradi, taqdirini belgilaydi?"

Ular, albatta, bu savollarga javoban: "Bularning hammasini Alloh qiladi", – deyishadi. Chunki ular bu haqiqatni yaxshi biladilar va inkor eta olmaydilar. Shunda siz ularga ayting: "Agar buni bilib turib, Allohning azobidan qo'rqib, Unga ibodatda boshqalarni sherik qilishdan saqlanmaysizlarmi? Nega Uning yolg'iz O'ziga ibodat qilib, taqvodor bo'lmaysizlar?"

Oyatdan olinadigan foydalar:

1. Allohning yagonaligi va qudrati – Bu oyat insonni atrofidagi olamga nazar solib, rizq, hayot, o'lim va barcha ishlarni boshqarish faqat Allohning qo'lida ekanini anglab yetishga undaydi. Bu esa inson qalbida Allohga bo'lgan ishonchni mustahkamlaydi.
2. Tafakkur va aql-idrokni ishlatish – Inson o'zining yaratilishi, oziqlanishi va atrofidagi tabiat hodisalari haqida o'ylab, yaratuvchining buyukligini his qilishi kerak. Bu oyat musulmonlarni doimiy ravishda fikr yuritishga va olamdagi mo''jizalardan saboq olishga chorlaydi.
3. Taqvo va Allohdan qo'rqish – Allohning ne'matlari va qudratini tan olgach, inson Unga shukr qilishi, Uning amrlariga bo'ysunishi va gunohlardan saqlanishi lozim. Taqvo – bu insonni dunyo va oxiratda baxt-saodatga yetaklovchi eng buyuk fazilatdir.
4. Da'vat uslubi – Bu oyatda da'vatning go'zal uslubi ko'rsatilgan: avval inson aqli va hissiyotiga murojaat qilib, haqiqatni o'zi tan olishiga erishiladi, so'ngra unga to'g'ri yo'l ko'rsatiladi. Bu usul har bir musulmon uchun o'rnak bo'lib, boshqalarni Islomga chaqirishda muloyimlik va hikmat bilan yondashishni o'rgatadi.