Йунус сүрәсе — Аять 68

Сүзләрнең мәгънәләре:

• «Субхәнәһү» — Аллаһны һәр кимчелектән, бигрәк тә бала иясе булудан ару (пакъ) дип белдерү.
• «әл-Гәний» — Бай, һичкемгә һәм һичнәрсәгә мохтаҗ булмаган.
• «Солтан» — дәлил, бөрән (исбат).
• «Әтәкүлүнә» — «әйтәсезме?» дигән мәгънәдә, шелтә белән сорау.

Аять тәфсире:

Мөшрикләр, ягъни Аллаһка тиңдәш кушучылар, «Аллаһ Үзенә бала алды», — дип әйттеләр. Аларның бу сүзләре — фәрештәләрне «Аллаһның кызлары» дип атаулары яки Гайсә галәйһиссәламне «Аллаһның улы» дип санаулары иде. Әмма Аллаһ — пакъ, Ул һәрнәрсәдән югары, андый кимчелектән азат. Ул — Бай, Үзенең барлык мәхлукларыннан мохтаҗлыксыз, аларга һичкем дә кирәк түгел. Күкләрдәге һәм җирдәге һәр нәрсә — Аның мөлке, Аның коллары. Әгәр барысы да Аның милке булса, ничек инде Аның баласы булсын? Бала — ата-анага охшаш була һәм аларга мохтаҗлыктан туа. Ә Аллаһ бернәрсәгә дә мохтаҗ түгел.

Шуннан соң Аллаһ аларга шелтә белән мөрәҗәгать итә: «Сезнең бу сүзегезгә бернинди дәлилегез юк! Сез Аллаһ турында үзегез белмәгән нәрсәне сөйлисезме?» Бу — аларның ялган сүзләренә каты шелтә, чөнки алар Аллаһка бала нисбәт итү кебек зур гөнаһны, бернинди акылга да, вәхигә дә таянмыйча, уйдырмаларыннан чыгарып әйттеләр.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

1. Аллаһны һәр кимчелектән ару дип белү — мөэминнең төп сыйфаты. Ул — баласыз, Ул — Бай, Ул — мәңгелек.
2. Аллаһ турында сүз йөрткәндә, фәкать Коръән һәм Сөннәттә килгәннәргә генә иярү зарур. Белмәгән нәрсәңне Аллаһка нисбәт итү — зур гөнаһ.
3. Барлык мәхлукат — Аллаһның коллары һәм милке. Аларның берсе дә Аңа тиңдәш түгел, Аның баласы була алмый.
4. Дәлилсез сүз — буш сүз. Диндә һәр нәрсә акылга һәм ачык дәлилгә нигезләнергә тиеш.
5. Бу аять безне Аллаһның бөеклеге һәм пакьлеге турында уйланырга өйрәтә, һәм Ул безнең гыйбадәтебезгә лаеклы бердәнбер Илаһ икәнен искә төшерә.