یونس سۈرىسى — ئايەت 68

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا مۇشرىكلارنىڭ «ئاللاھ بالىسى بار» دېگەن يالغان سۆزىنى رەدد قىلىدۇ.

كەلىمە ئىزاھاتى:

• اتَّخَذَ: قىلىۋالدى، بار دەپ ئېتىقاد قىلدى.
• سُبْحَانَهُ: ئاللاھ پاك ۋە مۇقەددەستۇر، بۇنداق ناچار سۆزدىن ئاللاھنى تەنزىھ قىلىش.
• الْغَنِيُّ: ھېچ نەرسىگە موھتاج بولمىغان، ھەممىدىن باي.
• سُلْطَانٍ: دەلىل، ھۆججەت، پاكىز ئىسپات.

تەپسىر:

مۇشرىكلار ئاللاھ ھەققىدە «ئاللاھ بالىسى بار» دەپ يالغان سۆز قىلدى. ئۇلار پەرىشتىلەرنى ئاللاھنىڭ قىزلىرى دەپ گۇمان قىلدى، بەزىلىرى ئىيسا ئەلەيھىسسالامنى ئاللاھنىڭ ئوغلى دەپ دەۋا قىلدى. ئاللاھ تائالا بۇنداق سۆزلەردىن پاك ۋە ئالىيدۇر. ئاللاھ ھەممە مەخلۇقاتتىن باي ۋە موھتاجسىز، ئۇنىڭ ھېچكىمگە ۋە ھېچنەرسىگە ئېھتىياجى يوق. ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى ھەممە نەرسە ئاللاھنىڭ مۈلكىدۇر، ھەممە مەخلۇقات ئاللاھنىڭ بەندىسىدۇر. ئەگەر ھەممە نەرسە ئاللاھنىڭ مۈلكى ۋە بەندىسى بولسا، قانداقمۇ ئاللاھنىڭ بالىسى بولسۇن؟ بالىسى بولۇش ئۈچۈن ئوخشاشلىق ۋە ئېھتىياج بولۇشى كېرەك، ئاللاھ بولسا ھەممىدىن پاك ۋە بايدۇر.

ئى مۇشرىكلار! سىلەرنىڭ قولۇڭلاردا بۇ دەۋانىڭ توغرىلىقىغا ھېچقانداق دەلىل ۋە ھۆججەت يوق. سىلەر بىلمەيدىغان، ھەقىقىتىنى ئىسپاتلىيالمايدىغان بىر ئىشنى ئاللاھقا نىسبەت بېرىپ، ئاللاھ ھەققىدە يالغان سۆزلەيسىلەرمۇ؟ بۇ قانچىلىك چوڭ گۇناھ ۋە قانچىلىك ئېغىر يالغانچىلىقتۇر! ئاللاھ ھەققىدە سۆز قىلغاندا پەقەت بىلىنگەن ۋە دەلىللەنگەن ئىشلارنىلا ئېيتىش كېرەك. ئاللاھنىڭ زاتى ۋە سۈپەتلىرى ھەققىدە ئويلىغاندا، قۇرئان ۋە پەيغەمبەرنىڭ سۈننىتىگە ئەمەل قىلىش لازىم. ئاللاھقا بالىسى بار دېيىش ئەڭ چوڭ يالغان ۋە ئەڭ قەبىھ سۆزدۇر. بىز ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە، ئۇنىڭ ھېچ بالىسى ۋە شېرىكى يوقلۇقىغا ئىمان كەلتۈرۈشىمىز، ھەمدە ئاللاھ ھەققىدە بىلمىگەن ئىشلارنى سۆزلىمەستىن، پەقەت ھەقىقەتنى ئېيتىشىمىز كېرەك. بۇ ئايەت بىزگە ئاللاھنىڭ ئۇلۇغلىقىنى ۋە ئۇنىڭ ھەممە نەرسىدىن باي ۋە پاك ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتىدۇ، شۇنداقلا بىلمىگەن ئىشلاردا سۆز قىلىشتىن ساقلىنىشىمىزنى ئۆگىتىدۇ.