سوره یونس — آیه 68

معانی کلمات:

• سُبْحَانَهُ: تنزیه و پاک دانستن خداوند از هر نقص و عیبی.
• الْغَنِيُّ: بینیاز مطلق؛ کسی که به هیچ چیز و هیچکس نیاز ندارد.
• سُلْطَانٍ: دلیل، برهان و حجت روشن.
• اتَّخَذَ: برگزید و انتخاب کرد (در اینجا به معنای نسبت دادن فرزند به خداوند است).

تفسیر آیه:

مشرکان گفتند: «خداوند فرزندی برای خود برگزیده است»؛ مانند ادعای آنان که فرشتگان را دختران خدا میخواندند یا مسیح را پسر خدا میدانستند. خداوند از این سخن آنان پاک و منزّه است. او بینیاز مطلق است و به هیچ فرزند و شریکی نیاز ندارد، زیرا هر آنچه در آسمانها و زمین است، همه مملوک و بنده او هستند و او مالک همه آنهاست. چگونه ممکن است کسی که همه چیز را آفریده و همه چیز تحت فرمان اوست، فرزندی داشته باشد که خودش آفریده است؟ سپس خداوند آنان را مورد خطاب قرار میدهد و میفرماید: شما هیچ دلیل و برهانی بر این ادعای خود ندارید و بدون هیچ مدرکی سخنی میگویید که از روی جهل و نادانی است. آیا درباره خداوند چیزی میگویید که از حقیقت آن آگاه نیستید و هیچ علمی به آن ندارید؟ این سخن، توبیخ و سرزنشی شدید برای آنان است که بدون آگاهی و برهان، به خداوند نسبتهای ناروا میدهند.

فواید و پیامهای آیه:

1. تنزیه خداوند از هر نقص: این آیه به ما میآموزد که خداوند از هر صفتی که با کمال و عظمت او ناسازگار باشد، پاک و منزّه است و نباید هیچ نقصی را به او نسبت دهیم.
2. بینیازی مطلق خداوند: خداوند به هیچ چیز نیاز ندارد و همه موجودات به او نیازمندند. این حقیقت، ایمان و توکل ما را به او تقویت میکند و ما را از وابستگی به غیر او بازمیدارد.
3. لزوم پیروی از علم و برهان: در دین و اعتقادات، باید تنها از علم و دلیل پیروی کرد و از سخنان بدون آگاهی و تقلید کورکورانه پرهیز نمود. این اصل، ما را به تفکر و تحقیق در دین دعوت میکند.
4. پرهیز از افترا به خداوند: انسان نباید بدون آگاهی، چیزی را به خداوند نسبت دهد یا در دین او سخنی بگوید که از آن علم ندارد. این آیه ما را به صداقت و دقت در گفتار درباره خداوند و دین او فرا میخواند.
5. عظمت قرآن در مبارزه با خرافات: این آیه نشان میدهد که قرآن با استدلال و منطق، خرافات و باورهای نادرست را رد میکند و مردم را به سوی توحید خالص و ایمان آگاهانه دعوت مینماید.